autobiografie
Voor Marianne
Wat volgt is een dynamisch raamwerk.
In- en aanvullingen met herinneringen, correcties en nieuwe informatie.
proloog
3 oktober 1943
LEIDENS ONTZET
feest in de oorlog:
‘O jee.’
‘Te laat. Je had eerder de kerk moeten verlaten. Je denkt ook alleen maar aan jezelf.’
‘De Heere beslist of je een kind zal krijgen.’
‘Nee. Ik laat het weghalen.’
‘Dat doe je niet.
‘Nu is het afgelopen. Ik ga in een ander bed slapen. Alleen. Van jou niets meer mijn lichaam in.
1
Oorlogsbaby
1944
aanloop
0 jaar
Een jongen. Vlak na D-day, op 2 juli 1944 word ik in het Academisch Ziekenhuis in Leiden geboren. Krijg van mijn vader de bijbelse naam Johannes. Ik ben de zevende baby van Antje Brussee, uit haar derde huwelijk. Ze is 40 jaar. Na zes bevallingen wil ze geen kind meer. Ze is teleurgesteld: ook dat nog, ik had zo gehoopt op een meisje.
Eerste Hoofdstuk
2
Bleekscheet
1951
niet meer leven
7 jaar
Het gordijn in de alkoof trek ik opzij. Moeder huilt een beetje terwijl ze met een kussen rond het bed van oma loopt. Het lijkt of ze dood is.
Bij de ceremonie rond de kist in de voorkamer mag ik niet zijn. Wacht maar op de gang zegt moeder.
De voorkamer van oma is voor Coby met verloofde Luc Mieremet, een man die schreeuwend praat en ook heel hard en overdreven lacht.
Tweede Hoofdstuk
3
Incasseren
1954
valse hoop
10 jaar
Een jongen uit de klas komt na schooltijd dreigend op mij af. Hij zegt: je bent net een meisje. Elke dag bij het uitgaan om 12 uur loopt hij achter mij aan. Buiten ren ik zo hard ik kan en durf niet achterom te kijken. Ik word steeds banger voor hem. Dagelijks zie ik de wijzer van de klok richting 12 uur bewegen en mijn hart klopt steeds sneller. Hij mag me niet te pakken krijgen!
Derde Hoofdstuk
Hup Holland
Op de dag van mijn vijftiende verjaardag word ik wakker gemaakt door muziek die ‘ergens’ vandaan komt…....
tekst van het lied
4
Gesloten
1957
fundament
13 jaar
Voetballen is leuk, ook al kan ik er niet veel van. Op alle plaatsen van het elftal probeert de begeleider mij uit. Als keeper bevalt het mij het meest vanwege de show die ik kan maken met duiken. Maakt niet uit of de bal het doel ingaat.
Op zaterdag bij Katwijkse Boys spring ik op een schoen en krijg een trap van de aanvaller tegen het voorhoofd vlak boven mijn linker oog. Duizelig grijp ik naast een hoge bal.
Vierde Hoofdstuk
Ontsnapt
fragmenten dagboek 1961
Zaterdag .…..
Eerste dag van de zomervakantie!
Vandaag meteen iets spannends: een afspraak met Eddy die van de verkeerde kant is. Ik ken hem niet. Hij is wat ouder, in de twintig. Mijn broer vindt hem een aardige jongen en hij had naar mij gevraagd. Hij is vast homo.
tekst dagboek
5
Vuurwerk
1961
sociale opmars
17 jaar
Rob is enthousiast. We improviseren vanuit een kader dat Sam bedenkt. Met onderdelen als reportage, buitenlands commentaar, kookrubriek. We lachen veel. Zo leer ik Rob kennen. Achterop zijn motorfiets naar Scheveningen om te bowlen. Fantastisch!
Vijfde Hoofdstuk
6
Avontuur
1965
nieuwe start
21 jaar
In de trein naar Eindhoven voelt het als het begin van mijn leven. Wat ik de afgelopen jaren heb geleerd neem ik mee. De bagger van thuis en de grijze periode op de mulo laat ik achter mij, wil dat het liefst vergeten. Lukt het volledig los te breken? Alle banden met Leiden heb ik in ieder geval doorgesneden.
Zesde Hoofdstuk
7
Beweging
1969
theatraal
25 jaar
De eerste rol die ik van Fons krijg is die van priester in een documentair toneelstuk over Markies de Sade. De voorstelling bestaat uit fragmenten, uitspraken en scenes.
Als priester in een lang zwart gewaad met een lange rij knoopjes word ik op muziek door twee meisjes volledig uitgekleed. We weten niet dat de zedenpolitie in de zaal zit.
Zevende Hoofdstuk
8
Kansen
1974
op naar een top
30 jaar
Louis Velleman, correspondent en journalist Ben Elkerbout doen de selectie voor het nieuwe satirische consumentenprogramma voor de Vara: Hoe Bestaat Het.
Tijdens de screentest lees ik voor het eerst van mijn leven een tekst van en scherm voor de cameralens en merk dat zoiets mij ligt.
Achtste Hoofdstuk
Bekend
Na screentest en welkom-telegram is het zover. De personeelsfunctionaris van de Vara zegt: je maakt een sprong, van speldocent naar tv presentator!
Voor mij voelt het als een spannend avontuur. Ik verruil het theater met het medium televisie.
Terugblik
9
Duikeling
1982
ambities
38 jaar
Op een dag gaat het echt gebeuren: een dramaserie regisseren in opdracht van de Ikon. Hiervoor moet alles wijken. Zelfs voor Bart heb ik nauwelijks nog tijd.
Negende Hoofdstuk
10
Twee levens
1986
uitbraak
42 jaar
Het lesgeven bij opleidingen is succesvol en zorgt dat ik mij steeds beter ga voelen. Ik krijg zin in reizen. Verdien voldoende om in een wintervakantie naar Australia te gaan, familie en mijn oude vriend Stephen op te zoeken die John heeft meegenomen naar zijn geboorteland.
Tiende Hoofdstuk
11
Turbulentie
1992
richting zoeken
48 jaar
Tijdens de laatste dagen van een cursus hoor ik van Sam dat moeder is gestorven. De twee dagen van een cursus maak ik nog af.
Op zaterdag, twee dagen later sta ik alleen naast de kist in een kamer van het verzorgingshuis. Een pissebed loopt over een vloertegel.
Elfde Hoofdstuk
12
Dreun
1998
oude patronen
54 jaar
Wat nu? Hoe kom ik fatsoenlijk weg? Annet stelt voor haar vriend Huub mee te nemen wanneer ik een gesprek moet voeren met de personeels functionaris. Zij is de spreekbuis van de directeur. Op een gegeven moment vraagt zij hem: bent u advocaat? Eerlijk antwoordt hij: Ja.
Ik weet op dat moment: mijn afscheid zal hard en verre van leuk worden.
Twaalfde Hoofdstuk
Straf
Tijdens het verwerken van het waterboarding trauma een traumatische schrijf ik drie brieven aan mijn oudste halfbroer Dirk
tekst
13
Ruimte
2005
nieuw leven
59 jaar
No Dan, you will not die, fluister ik in zijn oor. Door mijn hoofd gonst het nee, nee nee dat mag niet gebeuren. Het duurt even voor ik helder kan denken.
Aan een zuster vraag ik naar een dokter. Ik loop snel in de richting die ze wijst. Een man in een witte jas zit half verdoofd achter een soort bureau what is the best hospital in town?
Dertiende Hoofdstuk
Meppen
Mijn ogen dwalen over titels van boeken die rond het bordje actueel zijn gestapeld. Healing the body, healing the pain. John E Sarno, de schrijver is arts. De subtitel is The Mindbody Prescription.
Verhaal
14
Oostwaarts
2011
hoera himalaya
64 jaar
In de herfst tijdens het inpakken voor de reis naar Thailand besluit ik het boek over urinetherapie mee te nemen. Ik kocht het een poosje geleden in de esotherische boekhandel Himalaya in de Warmoestraat. Destijds intrigeerde mij de nogal ongewone titel.
Veertiende Hoofdstuk
15
Bedrog
2017
overrompeling
70 jaar
In Nederland ben ik veel alleen. Fiets elke dag. Kijk naar films in Rialto. Maak afspraken met overgebleven oude vrienden zoals Annet en Conny. Neef Luc is de enige van de familie die ik nog zie en met wie ik via de mail contact heb. Hij geeft mij informatie als dat nodig is. Zo lees ik op een dag dat Bep, de vrouw van Sam is gestorven. Na een jaar bel ik, wil hem na lange tijd opzoeken.
Vijftiende hoofdstuk
‘Unexpressed emotions will never die. They are buried alive and will come forth later in uglier ways.’
Sigmund Freud, zenuwarts, 1856 – 1939
Omzien
Kyra, de dochter van Wilco, een zoon van mijn halfbroer Wim vraagt mij een interview te geven voor een analyse van ons gezin vanaf mijn geboorte in 1944.
Voor een schoolproject.
tekst
16
Knuffels
2024
tranen troef
79 jaar
Ik besluit mijn flat op te zeggen vanuit de plek waar ik nu woon in Thailand. Gelukkig wil Charles zorgdragen voor het leegmaken en de afhandeling. Hij geeft Eugene, de zoon van Sam wat spullen mee. Aan de telefoon vertel ik mijn broer dat de kans groot is nooit meer naar Nederland te komen.
Zestiende Hoofdstuk
Ontdekking
Correspondentie met vriendin over mijn moeder.
teksten
17
Verbazing
2026
in de lucht
81 jaar
Na je tachtigste wordt het tijd de balans op te maken. Zoiets hoor je weleens. Het klinkt mooi.
Vanaf dat moment lijkt me het zaak echt in balans te komen waardoor het proces van sterven stap voor stap zijn gezonde weg kan bewandelen. Misschien bedoelde Pim Fortuin zoiets toen hij in een interview zei dat je verdomd hard moest werken om goed dood te gaan.
Zeventiende hoofdstuk (later)
epiloog
Een aantal jaren geleden vroeg Stephen waar ik nu eigenlijk woon, in Nederland of in Thailand.
In het vliegtuig flapte ik eruit.
Zou het komen door niet gehecht te zijn?
De afstamming van de Hugenoten?
De hoop dat het op een andere woonplek beter is?
Het verlangen naar warmte door voortdurend te bewegen?
Ik zal het nooit weten.
Het verlangen naar bevrijding uit het lichaam dat zijn beste tijd heeft gehad is ingezet. De vorm nadert het einde en sterft af.
Verbranding zal in Thailand gebeuren, in de plaatselijke oven dicht bij de tempel. Wat daarna met mijn geest gebeurt is een raadsel, een mysterie. Ik blijf daarover fantaseren als aangenaam tijdverdrijf.
joopbrussee.com 