Ruimte

uit: Zwerfziel
nieuw leven
2005

No Dan, you will not die, fluister ik in zijn oor. Door mijn hoofd gonst het nee, nee nee dat mag niet gebeuren. Het duurt even voor ik helder kan denken.
Aan een zuster vraag ik naar een dokter. Ik loop snel in de richting die ze wijst. Een man in een witte jas zit half verdoofd achter een soort bureau what is the best hospital in town?

Na enig aarzelen komt een antwoord. Ik zeg dat Dan daar zo snel mogelijk naartoe moet. Hij wil voor mij bellen. Creditcard please.
Even later ligt Dan in een ambulance en rijd ik met vader en moeder door het drukke stadsverkeer richting particulier ziekenhuis. Daar wordt hij onmiddellijk naar de intensive care gebracht. Voorlopig zie ik hem niet meer.
Ik hoor later dat hij was opgegeven. Met de familie rond zijn bed werd afgeteld.

Bij het eerste bezoekmoment vraag ik aan de Chinese arts wat zijn kansen zijn. De man aarzelt. 50%. Volgens hem heeft hij een vorm van malaria en zijn alle vitale organen inmiddels aangetast. Schuin aan de overkant van de weg neem ik een hotel. De volgende dag is een bezoek van maximaal een uur mogelijk. Veel tijd besteed ik in nadenken over de relatie met Dan.
Na ruim een dag krijgt hij een eigen kamer. Na drie dagen kan hij het ziekenhuis verlaten. Op zijn kamer volgt een afscheid in de vorm van een soort ceremonie. Een groep personeelsleden die hem behandelde komt in een halve cirkel om het bed. Een toespraak volgt, zelfs een lied waarvan de inhoud mij volledig ontgaat. Als aandenken krijgt hij een soort bokaal.

In Nederland besluit ik serieus te denken over mijn woonplaats in de toekomst. Australia? Bali? Thailand? Ik ga een jaar reizen, zeg huur op van de woning in het hofje. Familieleden en vrienden pols ik of ze bezwaar hebben dat ik tijdelijk ingeschreven sta op hun adres voor correspondentie. Vier maal krijg ik nee te horen. Excuses: vanwege de hypotheek, korten van een uitkering, vervelende ervaringen en tegenstribbelende partner.
Teleurgesteld zoek ik op internet in het hele land. Iets kopen voor weinig geld lijkt een onmogelijke opgave. Maar…. in de gemeente Renkum vind ik een flat in een senioren complex, een voormalig bejaardenhuis voor minder dan 20.000 euro. Ik stal op station Bijlmer in Amsterdam een fiets zodat ik na bus en trein in mijn vertrouwde stad mobiel ben.

Vanuit Renkum fiets ik naar de natuurwinkel in Wageningen. Met een drietal dames in het senioren complex speel ik bridge. Wandel door bossen in de omgeving. Medebewoners zijn meest ouder dan ik en hebben allerlei gebreken.
Echt thuisvoelen doe ik me niet. Ik verlang voortdurend naar Amsterdam of naar Dan in de tropen. Ben blij wanneer de winter in zicht komt.
Ik verheug me mijn vrienden in Melbourne weer te zien. Met psycholoog Dennis en architect Graham voer ik aangename gesprekken, deel mijn twee boeken uit. In januari ben ik inmiddels gewend het jaarlijks het grand slam tennis spektakel weer mee te maken.

Omdat Dan een vaste baan heeft is het eenvoudig een tweeweekse trip naar Nederland te organiseren. Hij krijgt de garantie bij terugkomst opnieuw te kunnen werken bij Chivasom.
In de volvo rijden we naar geboortestad Leiden en bezoeken keukenhof, voor mij de eerste keer in mijn leven. Samen genieten we van de geweldige hoeveelheid bloemen. Dan krijgt er geen genoeg van.
Terug in Thailand werkt hij zich opnieuw over de kop. De directie wil alleen door hem gemasseerd worden. Regelmatig vinden bloedcontroles plaats voor het personeel. Wanneer op een dag een resultaat op papier voor mij onduidelijk is begin ik me ongerust te maken. Er is iets met zijn bloed aan de hand. Samen gaan we naar een internationaal ziekenhuis in Bangkok. Uit opnieuw een test volgt de diagnose HIV positief. Het is duidelijk dat Chivasom hem niet kwijt wil want het beleid is dat hij daar met deze uitslag onmogelijk langer in de spa kan werken.

Ik ben woedend, wil naar zijn werkgever stappen maar doe het niet. Besluit dat het beter is de energie te gebruiken om na te denken over de toekomst.
Hua Hin is inmiddels niet meer het aardige vissersplaatsje aan zee dat ik met Fons jaren geleden ontdekte. Te veel toerisme en verkeersdrukte verstikken de atmosfeer. Huizen en resorts worden volop door en voor buitenlanders gebouwd en wegenaanleg blijft achterwege gezien de beperkte ruimte.
Franse vriend Bernard met wie ik regelmatig bridge speel vertelt een flat aan zee te hebben gekocht in Rayong. Volgens hem is het is daar beduidend rustiger en ook betaalbaar.
Dan adviseer het huis te verkopen en terug te gaan naar zijn ouders in het binnenland. Wanneer ik in Nederland ben heb ik de zekerheid dat hij goed wordt opgevangen als iets met hem gebeurt.
Bij een van de bloedcontroles krijgt hij te horen dat hij nog tien jaar te leven heeft. Dat is slikken. Telkens wanneer ik iemand vertel over het moment in het ziekenhuis dat hij zegt dood te gaan komt er een lawine van emotie naar boven die mijn keel afsluit en een verdriet dat niet te stoppen is.

It is in the middle of nowhere zegt Stephen wanneer hij op internet de plaats opzoekt in het binnenland van Thailand. Dan laat op een stuk land de jungle weghalen en laat een huis bouwen, niet ver van zijn ouders, broers en zus. Zijn land grenst aan een meertje. Het dorp ligt iets verderop, waar steeds meer houten huizen vervangen worden door beton.
Ik ben een stadsmens en dus is het wennen aan het rustig landelijk leven met koeien en landerijen vol ethanol, mais en suiker planten. Voor rijst is het hier iets te droog. Toeristen zijn hier niet. Engels wordt alleen door Dan gesproken. Thais is een klanktaal, te moeilijk voor mij om te leren.
Vrij snel leer ik Jerry, een Amerikaan kennen die getrouwd is met een Thaise vrouw. Hij heeft de taal leren spreken in de tijd van de Vietnam oorlog in Kon Kaen. Hij was bij de verbindingstroepen gestationeerd. Op dat moment besloot hij om later, gepensioneerd een vrouw te zoeken en hier te gaan wonen. Zijn vrouw runt een soort kruidenierszaak.

Voor mij is het elke dag een gezond loopje van een half uur. We babbelen over wat we doen, wat we denken. Maken grapjes zoals de twee oude mannetjes op het balkon in de Muppet show. Analyseren ontwikkelingen in de westerse maatschappij die we nogal zorgwekkend vinden.
Hij loopt altijd rond in kleding die mij doet denken aan een missionaris. Het grappige is dat hij ook daadwerkelijk als doopsgezinde het christendom in zijn omgeving aan de man probeert te brengen. Met plaatjes op de binnenkant van de winkeldeur. Niemand heeft belangstelling.
Het is zoet wanneer hij en zijn vrouw rond kertmis kinderen gratis ijsjes en snoep aanbieden. Niemand kent hier het kerstfeest.

Jerry vertelt me op een dag dat hij een gezondheidscheck heeft gedaan in Khorat gezien zijn leeftijd. We zijn even oud. Ik besluit zoiets ook een keer te doen, in een ziekenhuis in Bangkok. Op die testdag deed zich een verontrustend verschijnsel voor. Na een tijdje trappen op een hometrainer kwam de arts met een papier waarop mijn hartslag te zien was. Volgens de man in witte jas was iets niet helemaal goed. Ik schrok. Hij stuurde me door naar de hartafdeling waar een hartspecialist sprak over mogelijk ingrijpen. Hij liet het woord Jerry dotteren vallen en ik dacht direct: dit gaat veel te vlug. Het lijkt op willen verdienen aan mij.

Terug in Nederland stap ik naar een hart kliniek aan het Ijsbaanpad in Amsterdam om opnieuw een traptest te doen op een hometrainer, als second opinion. Wie schetst mijn verbazing dat er met mijn hart niets aan de hand is! Opgelucht haal ik adem. Voor de zekerheid laat de specialist een echo maken. Op een scherm zie ik het kloppen van mijn hart. U heeft een lekkende hartklep zegt de vrouw achter het toetsenbord. Ziet u wel? Ik zie van alles bewegen maar kan het niet plaatsen. Komt u voor de zekerheid over een jaar terug is het advies.
Twee achtereenvolgende jaren doe ik dat en de situatie blijft ongewijzigd. Misschien bent u ermee geboren. De kliniek bezoek ik niet meer.

In Renkum verlang ik steeds meer naar Amsterdam. En als een wonder kan ik plotseling een huis huren van een woningcorporatie in oost. Een verbouwd winkeltje. Charles en Marianne zijn zo aardig mij terug te verhuizen.
De ruimte is klein maar past bij mijn voornemen alleen de zomermaanden hier te zijn. Fietsen in de omgeving en lopen in de stad.
Ik wil bij aankomst graag weer mijn moedertaal horen maar dat valt in dit stadsdeel behoorlijk tegen. Ook een Hollands gevoel in het centrum krijg ik nauwelijks. In voor mij relatief korte tijd is de binnenstad van Amsterdam duidelijk veranderd van sfeer. Toeristen zijn overal en op veel plaatsen hangt een penetrante etenslucht die mij doet denken aan het tennis evenement in Melbourne waar ik elk jaar meer mensen, meer eetgelegenheden, meer vermaak, meer winkels zie en het ontspannen gevoel rustig een tennispartij uit te zoeken is nauwelijks nog mogelijk. Standen van wedstrijden bij wandelpaden verdwenen. Inplaats daarvoor verloopt de communicatie via mobiele telefoons. Commercie is duidelijk de baas en schrijft de invulling voor. Geweest zijn op dit evenement is voor bezoekers belangrijker geworden dan genieten van toptennis. Wat zoek ik tussen mensenmassa’s in rijen wanneer een plaatsje op een tribune niet meer te vinden is?

Stephen en John vertellen het wonen in de stad niet meer te zien zitten. Ze kopen een huis in een van de kustplaatsen aan de baai. Vanuit het terras hebben ze een prachtig uitzicht. Aan de horizon zijn de wolkenkrabbers van de city te zien.
Op een dag vraagt Stephen waar nu eigenlijk mijn woonplaats is met al dat vliegen naar Australia en Thailand. Zonder na te denken hoor ik mezelf zeggen: in het vliegtuig.

Oostwaarts

In de herfst tijdens het inpakken voor de reis naar Thailand besluit ik het boek over urinetherapie mee te nemen. Ik kocht het een poosje geleden in de esotherische boekhandel Himalaya in de Warmoestraat. Destijds intrigeerde mij de nogal ongewone titel.
Veertiende hoofdstuk

BUNDELS