autobiografie
Voor mijn allerliefste vriendin Marianne.
Een dynamisch raamwerk.
Voortdurend in- en aangevuld met herinneringen, correcties en nieuwe informatie.
proloog
Rond 3 oktober 1943, de dag waarop jaarlijks Leidens ontzet wordt gevierd volgde mogelijk deze dialoog in een ouderlijk bed:
‘O jee.’
‘Te laat. Je had eerder de kerk moeten verlaten. Je denkt ook alleen maar aan jezelf.’
‘De Heere beslist of je een kind zal krijgen.’
‘Nee. Ik laat het weghalen.’
‘Dat doe je niet. ‘
“Nu is het afgelopen. Ik ga in een ander bed slapen. Alleen. Van jou niets meer mijn lichaam in.
1
Oorlogsbaby
1944
aanloop
0 jaar
Vlak na D-day, op 2 juli 1944 word ik in het Academisch Ziekenhuis in Leiden als jongen geboren. Krijg de bijbelse naam Johannes. Ik ben de zevende baby van Antje Brussee, uit haar derde huwelijk. Ze is 40 jaar. Na zes bevallingen wil ze geen kind meer. Teleurgesteld denkt ze: ook dat nog, ik had zo gehoopt op een meisje.
Eerste Hoofdstuk
2
Bleekscheet
1951
niet meer leven
7 jaar
Het gordijn in de alkoof trek ik een beetje weg. Moeder huilt terwijl ze met een kussen rond het bed van oma loopt. Het lijkt of ze dood is.
Bij de ceremonie rond de kist in de voorkamer mag ik niet zijn. Wacht maar op de gang zegt moeder.
De voorkamer van oma is voor Coby met verloofde Luc Mieremet, een man die schreeuwend praat en ook heel hard en overdreven lacht.
Tweede Hoofdstuk
3
Incasseren
1954
valse hoop
10 jaar
Een jongen uit de klas komt na schooltijd dreigend op mij af. Hij zegt: je bent net een meisje. Elke dag bij het uitgaan om 12 uur loopt hij achter mij aan. Buiten ren ik zo hard ik kan en durf niet achterom te kijken. Ik word steeds banger voor hem. Dagelijks zie ik de wijzer van de klok richting 12 uur bewegen en mijn hart klopt steeds sneller. Hij mag me niet te pakken krijgen!
Derde Hoofdstuk
4
Gesloten
1957
fundament
13 jaar
Voetballen is leuk. Alleen, veel kan ik er niet van. Op alle plaatsen van het elftal probeert de begeleider mij uit. Als keeper bevalt het mij nog het meest vanwege de show die ik kan maken met duiken.
Bij een sprong naar de bal bij Katwijkse Boys trapt een aanvaller mij tegen het voorhoofd, vlak boven het linker oog. Duizelig speel ik de wedstrijd uit.
Vierde Hoofdstuk
Ontsnapt
fragmenten uit mijn dagboek, 17 jaar
Zaterdag .…..
Eerste dag van de zomervakantie!
Vandaag meteen iets spannends: een afspraak met Eddy die van de verkeerde kant is. Ik ken hem niet. Hij is wat ouder, in de twintig. Mijn broer vindt hem een aardige jongen en hij had naar mij gevraagd. Hij is vast homo.
Fragmenten
5
Vuurwerk
1961
sociale opmars
17 jaar
Rob is enthousiast. We improviseren vanuit een kader dat Sam bedenkt. Met onderdelen als reportage, buitenlands commentaar, kookrubriek. We lachen veel. Zo leer ik Rob kennen. Achterop zijn motorfiets naar Scheveningen om te bowlen. Fantastisch!
Vijfde Hoofdstuk
6
Avontuur
1965
nieuw leven
21 jaar
Met de kamer in de Oranjestraat in Eindhoven ben ik blij, ook al is het uitzicht op een kale stenen muur aan de overkant nogal saai. Het getuigt van levenskunst iets moois op een lelijke muur te zien lees ik in een boek.
Zover ben ik nog lang niet.
Zesde Hoofdstuk
7
Beweging
1969
theatraal
25 jaar
De eerste rol die ik van Fons krijg is die van priester in een documentair toneelstuk over Markies de Sade. De voorstelling bestaat uit fragmenten, uitspraken en scenes van de schrijver. Als geestelijke word ik door twee meisjes mimisch op muziek uitgekleed. Na de premiere volgt een verbod door de zedenpolitie.
Zevende Hoofdstuk
8
Kansen
1974
op naar een top
30 jaar
Louis Velleman, correspondent en journalist Ben Elkerbout doen de selectie voor het nieuwe satirische consumentenprogramma voor de Vara: Hoe Bestaat Het.
Tijdens de screentest lees ik voor het eerst van mijn leven een tekst van en scherm voor de cameralens en merk dat zoiets mij ligt.
Achtste Hoofdstuk
Bekend
Na screentest en welkom-telegram is het zover. De personeelsfunctionaris van de Vara zegt: je maakt een sprong, van speldocent naar tv presentator!
Voor mij voelt het als een spannend avontuur. Ik verruil het theater met het medium televisie.
Verhaal
9
Duikeling
1982
ambities
38 jaar
Op een dag gaat het echt gebeuren: een dramaserie regisseren in opdracht van de Ikon. Hiervoor moet alles wijken. Zelfs voor Bart heb ik nauwelijks nog tijd.
Negende Hoofdstuk
10
Twee levens
1986
uitbraak
42 jaar
Het lesgeven bij opleidingen is succesvol en zorgt dat ik mij steeds beter ga voelen. Ik krijg zin in reizen. Verdien voldoende om in een wintervakantie naar Australia gaan om familie en mijn oude vriend Stephen op te zoeken die met John terug is gegaan naar zijn roots.
Tiende Hoofdstuk
11
Turbulentie
1992
richting zoeken
48 jaar
Tijdens de laatste dagen van een cursus hoor ik van Sam dat moeder is gestorven. De twee dagen van een cursus maak ik nog af.
Op zaterdag, twee dagen later sta ik alleen naast de kist in een kamer van het verzorgingshuis. Een pissebed loopt over een vloertegel.
Elfde Hoofdstuk
12
Dreun
1998
oude patronen
54 jaar
Wat nu? Hoe kom ik fatsoenlijk weg? Annet adviseert voor een gesprek met de personeels functionaris een vriend van haar mee te nemen. Op een gegeven moment vraagt die vrouw hem: bent u advocaat? Eerlijk antwoordt hij: Ja.
Niet handig. Ik weet nu dat het afscheid hard en verre van leuk wordt.
Twaalfde Hoofdstuk
13
Ruimte
2005
nieuw leven
59 jaar
No Dan, you will not die, fluister ik in zijn oor.
Door mijn hoofd gonst het nee, nee dat mag niet gebeuren. Het duurt even voor ik helder kan denken.
Aan een zuster wijst me op een vraag naar een dokter. In de richting die ze wijst, zie ik een man in een witte jas half verdoofd achter een soort bureau zitten. Vraag: what is the best hospital in town?
Dertiende Hoofdstuk
Meppen
Mijn ogen dwalen over titels van boeken die rond het bordje actueel zijn gestapeld. Healing the body, healing the pain. John E Sarno, de schrijver is arts. De subtitel is
The Mindbody Prescription.
Ik blader en lees dat deze dokter na zo’n twintig jaar ervaring met patienten, een theorie heeft ontwikkeld over pijn.
Verhaal
14
Oostwaarts
2011
hoera himalaya
64 jaar
In de herfst tijdens het inpakken voor de reis naar Thailand besluit ik het boek over urinetherapie mee te nemen. Ik kocht het een poosje geleden in de esotherische boekhandel Himalaya in de Warmoestraat. Destijds intrigeerde mij de nogal ongewone titel.
Veertiende Hoofdstuk
15
Bedrog
2017
overrompeling
70 jaar
In Nederland ben ik veel alleen. Fiets elke dag. Kijk naar films in Rialto. Maak afspraken met overgebleven oude vrienden zoals Annet en Conny. Neef Luc is de enige van de familie die ik nog zie en met wie ik via de mail contact heb. Hij geeft mij informatie als dat nodig is. Zo lees ik op een dag dat Bep, de vrouw van Sam is gestorven. Na een jaar bel ik, wil hem na lange tijd opzoeken.
Vijftiende hoofdstuk
‘Unexpressed emotions will never die. They are buried alive and will come forth later in uglier ways.’
Sigmund Freud, zenuwarts, 1856 – 1939
16
Knuffels
2024
tranen troef
79 jaar
Ik besluit mijn flat op te zeggen vanuit de plek waar ik nu woon in Thailand. Gelukkig wil Charles zorgdragen voor het leegmaken en de afhandeling. Hij geeft Eugene, de zoon van Sam wat spullen mee. Aan de telefoon vertel ik mijn broer dat de kans groot is nooit meer naar Nederland te komen.
Zestiende Hoofdstuk
17
Zijn
2026
in de lucht
81 jaar
Bij veel oude mensen bestaat de neiging om vanuit een overzicht de mooie en vervelende kanten van het leven te zien of opnieuw te beleven en zo uit te komen op een balans waarna een proces van sterven stap voor stap ingang kan worden gezet. Dat hoor je wel. Die neiging heb ik niet.
Zeventiende Hoofdstuk (later)
epiloog
Een flink aantal jaren geleden vroeg Stephen waar ik nu eigenlijk woonde, in Nederland of in Thailand. Zonder na te denken flapte ik er luchtig uit in het vliegtuig. Later dacht ik daar wel over na. Zou het te maken kunnen hebben met het gegeven dat ik vroeger niet echt gehecht ben? Of heeft de afstamming van de Hugenoten mij in een leven van zwermen gebracht? Is het de vlucht van huis met de hoop dat het op een andere plek beter is? Of het verlangen naar geluk door voortdurend in beweging te zijn? Ik zal het nooit weten.
Feit is dat ik in deze laatste periode van mijn leven steeds meer verlang naar bevrijding uit mijn lichaam. De vorm die het einde nadert en afsterft. Wat daarna met de geest gebeurt is voor mij een raadsel. Fantaseren daarover van tijd tot tijd een leuk tijdverdrijf.
joopbrussee.com 