Hoera showtime

essay

Vanavond op tv verschijnt opnieuw het politieke tweetal vanuit Den Haag! Theater! Een herhaling in een groots en actueel toneelspel.
In mijn hoofd zie ik een voorstelling uit de zestiger jaren. Hoera Amerika: drie eenakters in De Brakke Grond in Amsterdam, satire op het Amerikaanse leven in die tijd. Het heeft iets gemeen.

De Yankees gaven zich uit als de belangrijkste bevrijders van de tweede wereldoorlog. Ze maakten vrolijke muziek, hielden het leven licht met swingende rock and roll. Zorgeloos, ontspannend, heerlijk vrij en blij. Niks aan de hand.

Dat zou je denken. Uit de eerste eenakter van Hoera Amerika herinner ik mij de maskers. Dezelfde gefixeerde expressie op alle gezichten: een glimmende glamour grijns. Een scene op het arbeidsbureau werkte heel vervreemdend. Achter de plastic people suggereerde de schrijver een andere wereld. De twee politici van nu doen het zonder masker, ze hebben dat niet nodig. Het oogt amateuristisch. Logisch, het zijn gelegenheid acteurs.

De tweede eenakter van Hoera Amerika gaf informatie over televisie, de terreur van kijkcijfers. Je zag hoe mensen werden gebruikt als klapvee en behoorlijk misleid vanwege commerciele belangen. Alles draaide aan de andere kant van de plas om macht en geld.
In die tijd woonde ik in Amsterdam. Soms kreeg je met een vlaag westenwind minder vrolijke informatie over die Amerikaanse vrienden. Zoals een eindeloos durende oorlog in Vietnam met chemische bombardementen op onschuldige burgers.

Johnson moordenaar! Ik hoor het nog gescandeerd. Ik woonde net in Amsterdam en moest een portiek in vluchten voor agenten op motoren.
Nu en dan kreeg je iets te horen over die nieuwe wereld van show en vermaak. Of zag je een cowboyfilm uit de Hollywood fabriek. Dat moest daar toch een vreemde wereld zijn! Oorlogshonger kon ik niet plaatsen met luchtige shows.Tijdens die demonstratie vroeg ik me af af wat echt achter de gefixeerde glimlach op die toneelmaskers zat. Ik besloot een kijkje te nemen in The Big Apple.

Daar overviel mij een geweldige energie. Ik ontmoette aardige en gastvrije mensen. Het leven ging snel en direct en voelde licht. Niets te gek. Volwassenen leken grote kinderen die niet waren te stuiten met onvermoeibare energie. Alles was mogelijk. Illusie en realiteit, het kwam daar bij elkaar. In California zou het nog aantrekkelijker zijn werd me verteld.
Ik was verbaasd toen mensen klapten en boe riepen in de zaal na het zien van een film! Film was hun theater.

Ik probeerde de informatie te achterhalen over die oorlog in Vietnam,’ merkte dat daar nauwelijks tot geen belangstelling voor was. Het paste niet in de dagelijkse showleven, Vietnam was te ver van hun bed.
Iemand vertelde eerlijk dat achter alle wapens en wapenbezit een mega industrie zat. Een verdienmodel om, zeg maar de Amerikaanse droom waar te maken. Geen probleem om daarvoor eindeloos oorlog te voeren.

De energie die ik daar opdeed was overrompelend. Terug wilde ik die ook in mijn leven inpassen. Dat lukte niet. Onze cultuur was geen show. Tenminste, tot dat moment.
Stap voor stap werd het Amerikaanse leven naar ons toegehaald. Geld, reclame, kijkcijfers …..met westenwind waaide het onze kant op. We werden overladen met films uit de Hollywood fabriek. Die veranderden ook onze cultuur waar steeds meer Mac’s verschenen. Frankrijk wist in Europa het langst die fast food tornado’s enigzinds tegen te houden.

Op televisie verschenen de talkshows naar Amerikaans model. Nieuws programma’s werden ook shows genoemd. Het begrip infotainment raakte in zwang. En niet te vergeten moesten de omgangsvormen ook lichter en luchtiger worden. Positief denken raakte in. Vervelende dingen: direct onder het vloerkleed!
Op de tv spraken steeds meer deskundigen. Die sloegen zich op de borst als experts die het allemaal wisten. Babbel de babbel. Natuurlijk met oneliners! Iedereen een winnaar volgens een win-win model. Managers wisten hoe dat te regelen. Dagelijks meer en meer nietszeggende praatjes gingen de huiskamers in.

Tegenwoordig zijn de mainstream media de spreekbuis van Dan Haag. Volledig eenzijdig. De zoveelste voorstelling van een persconferentie op de treurbuis is opnieuw lachwekkend. Oud toneel voor het scherm. Hollywood op kleigrond. Wie gelooft dit theater van bangmakerij?

De politiek uit Den Haag werkt bevreemdend. Ik begrijp nu pas echt de verkramping achter die maskers in Hoera Amerika. Plastic mensen. Big farma kan weer meer verdienen. Met twee poppen aan onzichtbare touwtjes die opgewonden staan te oreren over iets waar we bang voor moeten zijn. Naar een Amerikaans poppentheater. Ze vragen net niet om een applausje wanneer de voorstelling is afgelopen.

Natuurlijk zijn er verschillen met toen. Spindoctors schrijven nu de teksten. Kiezen zorgvuldig woorden om het gewenste doel te bereiken in het kijkers gedrag: gij zult luisteren naar de macht. Niemand mag zich juist niet na zo’n optreden bevrijd voelen. Zou met een grijns achter die verkrampte gezichten als maskers belangrijke informatie achter gehouden worden? Misschien lachen ze het volk in de wandelgangen gewoon uit.

Mensen die door de voorstelling heenkijken beseffen dat er iets niet klopt. Vermoeden dat wat ons voorgehouden wordt een mensonterend spektakel is. Zij blijven zich na zo’n optreden gewoon vrij voelen. Omdat het immers alleen maar een voorstelling is?

Men fluistert dat de autoriteiten in Florida en Texas hun maskers laten vallen. Niet meer meedoen. Voorlopig ligt dat hier anders. Wij Europeanen vinden onszelf nog steeds beschaafd opgevoed, lopen niet snel de zaal uit bij een voorstelling. Kennen manieren, zoals mopperen en hier en daar protesteren uit ongenoegen. Daar blijft het bij. Misschien zijn ze stiekem verslaafd geraakt of simpel murw gemaakt door al die opgelegde beperkingen die maar doorgaan.
Wat nu? Hopen op het uiteen spatten van binnenuit? Rustig toekijken naar zelfvernietiging? Wachten op een wonder?

Of straks weer klaarzitten voor de volgende voorstelling?!