Knuffels

uit: autobiografie Zwerfziel
15e verhaal
tranen troef
2024

Ik besluit mijn flat op te zeggen vanuit de plek waar ik nu woon in Thailand. Charles regelt gelukkig het leegmaken van het huis. Hij geeft Eugene de zoon van Sam wat oude documenten en brieven mee. Aan de telefoon vertel ik mijn broer dat de kans groot is misschien nooit meer naar Nederland te komen.

Een half jaar later krijgen we bezoek van twee voor mij onbekende dames uit Nederland. Het blijkt dat ze vanuit de svb komen controleren of mijn woongegevens zoals ik die voor mij aow heb opgegeven wel kloppen.
Gezellig, bezoek uit het vaderland!
Uitgebreid laat ik zien waar ik leef: de tuin, het park, mijn bungalow en een terras aan het water. Dan schudt twee kokosnoten uit een boom en terwijl ze hun dorst lessen vraag ik of ze volgend jaar opnieuw op bezoek komen. Ze zijn verrast met de vraag. Het antwoord is mogelijk. Het grapje komt niet over.

Dagelijks komen twee jongens langs voor een praatje met Dan. Een van de twee, Menni pingelt soms op een gitaar. Niet om aan te horen. Ik vraag of ze zin hebben snooker te spelen. De twee broers komen graag naar mijn studio.
Plotseling doet zich een verrassend verschijnsel voor. Zomaar draaien Menni en ik soms naar elkaar toe voor een knuffel. Zomaar. Het gaat vanzelf. Het lijkt wel of het geregisseerd wordt.
Van een emotie of begin van vrijen is geen sprake. Een puur zuivere omhelzing. Vanuit een wonderlijke vanzelfsprekendheid. Terwijl een knuffel voor mij verre van vanzelfsprekend is.
Een paar dagen later komt Menni vroeg in de ochtend langs. Opnieuw snooker. Opnieuw knuffels. Hij komt afscheid nemen. Gaat werken in de grote stad op 70 km afstand. Hij wandelt dus snel weer uit mijn leven.

In januari plan ik voor de zomer een reis naar Nederland. Er zijn geen restricties meer. Het voelt als een vakantie van 6 weken. Vreemd om geen huis meer te hebben. Of het mijn afscheidsreis wordt blijft onzeker. Er gebeurt zoveel in de wereld en vooral in Europa.
Het belangrijkst is dat ik Sam weer zie. En naar Dirk wil ik om een gesprek af te dwingen waarin we beide ons verhaal vertellen. Natuurlijk ben ik ook benieuwd naar Amsterdam, naar mijn overgebleven vrienden. Via de mail kondig ik zoveel mogelijk mijn komst aan.
Bij Charles kan ik logeren. Ik hoop oud cursist Marianne in Noordholland weer te zien, vriend Bert in Zeeland op te zoeken. Ik stel Luc voor bij hem en Gerda mijn 80e verjaardag te vieren. Han, de vriend van Lidy stuurt het bericht van haar overlijden.

Onverwacht krijg ik een mail van oud cursist Philip. Hij volgde bij mij een opleiding tot tv regisseur. Enthousiast nodig ik hem uit. Nog enthousiaster laat hij kort daarna weten in februari 2024 naar Thailand te komen met zijn vrouw. Ze plannen enige dagen bij ons.
Philip heeft veel aan mij te danken zegt hij, beschouwt mij als een goeroe. Zijn vrouw zie ik voor het eerst wanneer hen in januari bezoek in Bangkok. Het is een schat.

Het verbaast me niet dat het tweetal het geweldig met Dan kan vinden. Tijdens de paar onvergetelijke dagen hebben we veel plezier. Voor mij ook veel verdriet dat plotseling explosie naar buiten schiet.
Op de tweede dag van hun verblijf wanneer we over het verleden praten krijg ik een huilbui waar maar geen eind aan wil komen. Regelmatig val ik in de armen van Philip. Vele jaren geleden spraken we over zijn traumatisch opgroeien. Dat was in de tijd dat ik therapeutische gesprekken voerde met quick fit psycholoog Paul.
Philip is blij verrast dat ik mijn verdriet zo bij hem en Jeanette uitstort. Hij begrijpt wat ik vroeger gemist heb en vindt mijn leven extremer dan dat van hem. In een gesprek na een heerlijk diner van Dan praat hij op me in en zegt dat ik vroeger niet gezien ben. Dat Sam dankbaar zou moeten zijn gezien wat ik allemaal voor hem gedaan heb. Het kind leeft nog in je. Spreek Sam aan op wat je voor hem hebt gedaan!

Dagelijks denk ik ’s morgens op mijn terras aan het meertje na over wat er emotioneel met mij is gebeurd toen Philip en Jeanette hier waren. De terugkeer in juni naar het vaderland komt goed uit. Inderdaad is familie opzoeken nodig, met Sam, Dirk en Wim. Praten over het verleden en daarbij oud zeer niet schuwen. Zonder rancune en niet over schuld. Denken hierover is makkelijker dan doen voel ik want daarvoor komt weerstand opzetten.
Ik besluit een thema voor mijn reis te zoeken. Dat geeft houvast. Misschien de beste manier om ontspannen met iedereen te kunnen praten.
Het wordt dankbaarheid. Wat ik gekregen, ontvangen heb en daarna gemist. Ik voel dat dit de weg is die ik moet bewandelen. Langzaam begin ik zin te krijgen in de reis.

Philip komt mij van het station halen. Bij hem logeer ik een paar dagen. De volgende dag trein ik naar Wolfheze. Meteen maar met het moeilijkst beginnen: praten met Sam. Als warming up geeft Philip dat ik Sam vooral moet zeggen dat hij mij letterlijk niet gezien heeft. Dat er geen excuus is om niet dankbaar te zijn wat ik voor hem gedaan heb. Opkomen voor mezelf. Brrrr.
Wanneer Sam langs zijn vleugel naar de keukenhoek loopt om koffie te zetten begin ik losjes te vertellen dat ik deze reis wil benutten om te praten over dankbaarheid, het thema van mijn reis. Ik hoop dat hij zich niet afsluit, vecht tegen de weerstand om verder, over mijn gevoel te praten. Maar het moet gebeuren, nu. Voordat ik over een paar weken 80 jaar word. Ik slik onnodig veel. Hij babbelt als gelovig mens hoe belangrijk dankbaarheid is.

De sfeer iblijft open en vertrouwd. Sam praat zoals ik hem ken over het verleden. Close met moeder in algemene zin over de moeilijkheden van toen en waar we allemaal in het gezin last van hebben gehad. Aan een stuk door denk ik open houden het gesprek. Geen beschuldigende toon! Praten recht vanuit je hart.
Wanneer hij we achter de koffie zitten zegt hij ineens dat in onze cultuur thuis emoties onderdrukt werden. Dat we nooit geleerd hebben ons te uiten. Dat zelfs emoties in films op de televisie werden weggelachen en ontkend door moeder: het is maar spel hoor zei ze dan. Ik denk: dit is het moment.

Voorzichtig begin ik te vertellen over ons samen zijn, vroeger. Dat het eigenlijk heel vreemd is dat hij nooit een woord van dankbaarheid richting mij heeft geuit. Dat ik me afvraag hoe zoiets toch mogelijk is. Nooit een dankwoord van je broer. Het praten kost me de grootste moeite en ik worstel heftig met iets dat naar boven dringt en ben bang het niet tegen te kunnen houden.
Hij schrikt licht en zegt direct dat hij dat niet kon. Dat al zijn gevoelens in die tijd geblokkeerd waren. Ik wilde wel Joop maar ik kon het niet. Ik kon het niet. Hij vertelt dat het precies de reden was om met Bep te trouwen in de hoop dat door haar zijn gevoelsleven zich kon openen. Maar dat gebeurde niet. Integendeel.
Ik houd het niet langer en begin te schokken en licht te snikken. Volkomen verrassend steekt hij ineens zijn armen naar mij uit en ik beweeg naar de bank, ga naast hem zitten. De omhelzing duurt lang. Ik huil. Hij stottert.

Tijdens het lunchen op een terras met mijn vrienden Charles en Marianne vertel ik wat er gebeurde. Dan komt ook hier een schier eindeloos durend verdriet eruit, het lijkt op een aanvulling. Net als bij Philip waarderen ze het dat ik mijn verdriet laat zien. Voor mij toont dat onvoorwaardelijke vriendschap.
Hoe anders is dat bij neef Luc in oost Gronngen waar ik mijn 80e verjaardag vier! Ook bij hem en zijn vriendin komen tranen. Maar beide weten geen raad met de situatie. Ze verstarren. Ik voel me in de kou staan.
In de trein terug schrijf ik een brief waar nooit antwoord op komt. Geen enkele mail. Ons familiecontact wordt niet meer op prijs gesteld. Een jankende oude man en praten over gevoelens vroeger? Ze doen de deur dicht. Vertelden over hun toekomstige plaats in het bos waar ze begraven zullen worden.

Naar Wim en Trees die in Leiderdorp wonen wandel ik vanaf het station in Leiden. Eet in het plantsoen een salade, gekocht bij de natuurwinkel op de Breestraat. Bijna 30 jaar hebben elkaar niet meer gezien. Wim vertelt een tumor te hebben in zijn blaas, hij zal niet lang meer leven. Ik kaart op een niet bedreigende toon het pesten van vroeger aan. Hij herinnert het zich direct en wimpelt het lacherig weg. Zegt dat het een zin was uit een liedje dat hij zong in die tijd. Daar blijft het bij. Ik besluit niet over de toon te beginnen waarop hij dat zong.
Op luchtige toon worden herinneringen en ervaringen uitgewisseld, vooral over moeder. Ondanks alle vernederingen van zijn broer praat hij positief over hem. Net als jij en Sam is hij wel mijn broer, dat moet je goed beseffen. Nadrukkelijk vertelt hij dat broer Dirk vroeger alles in opdracht van moeder deed. Ik sluit aan en vertel ook naar Dirk te gaan. Trees schudt direct het hoofd. Niet doen. Om je te beschermen tegen een grote teleurstelling. Ze geeft aan dat het met Dirk fysiek niet best gaat. Na haar advies begin ik te twijfelen. Is het echt nodig hem op te zoeken in Rijnsburg?

Op de fiets langs de Amstel rijd ik naar Eugene, de zoon van Sam. Hij woont met vrouw en kinderen in een prachtige pastorie. Ik haal spullen bij hem om die hij onder beheer had. Natuurlijk komt ook bij hem het verleden ter sprake. Een blinde vader betekent Niet om blij over te worden.
Bij Han krijg ik te horen hoe hij nu leeft nadat Lidy gestorven is. Hij is nog druk bezig met de verwerking. Dicht onder de oppervlakte leeft het verdriet.
Zowel bij Theo als bij Coney fiets ik langs maar bij beide is niemand thuis.
Doodmoe door alle emoties en het kille zomerweer besluit ik eerder terug te gaan naar huis. Ik realiseer me in het vliegtuig een afspraak met vriendin Marianne volkomen vergeten te zijn.

Bundels