Weerzien

‘Je zult nog spijt krijgen‘, zegt een collega in de kantine van het opleidingscentrum van de publieke omroep. Mijn vertrek als cursusleider en hoofddocent staat vast.

Eindelijk heb ik voldoende tijd om een paar studieboeken te schrijven. Mijn vertrekpunt: niets moet, alles kan, wat wil je vertellen?
In de twee boeken voor toekomstige regisseurs en presentatoren voor de televisie wil ik houvast geven in vormgeving en uitvoering. Elk hoofdstuk begint met een casus: net als bij een cursus, concreet en vanuit een inhoud. Zonder het kennen van voldoende grondbeginselen wordt het al snel een proberen en aanrommelen of bij de uitvoering steun zoeken bij omringende vakmensen. Het wiel opnieuw uitvinden kan natuurlijk ook, maar daar hebben de meeste tv medewerkers weinig tijd voor.

Twee jaar na mijn vertrek stap ik opnieuw het gebouw binnen met de naam Media Academie, vroeger bekend als Santbergen, dat zijn naam te danken had aan een vroegere hotel bestemming.
Ik bedankte voor het aanbod voor accountmanager, dan zou ik een verkoper van cursussen worden. Iemand die nergens verstand van heeft. Niets voor mij.
Een man met een bekend gezicht uit het verleden schud ik vriendelijk de hand. Tegenwoordig is hij een van die verkopers. Bij gebrek aan kennis en ervaring vult hij een cursus met bekende namen en gezichten van het tv scherm. Een ordinair verkoopmodel. De opdracht van de bovenbazen van zijn gezicht te lezen.
Opmerkelijk: de bibliotheek is verdwenen!

‘Ja, ik heb de twee boeken gelezen’, zegt die trotse verkoper, ze zijn volgend, niet vernieuwend.’
Verbaasd kijk ik hem aan. Het klinkt als een excuus het boek niet te gebruiken, laat staan te promoten. Wat nu? Moet ik hem nu echt uitleggen hoe dit basismateriaal in een cursus gebruikt kan worden? Tja, misschien helpt zoiets. Ik besluit nog een poging te wagen.
‘Wat bedoel je? Je hebt natuurlijk in het voorwoord gelezen…….?’
Hij onderbreekt en herhaalt: volgend, niet vernieuwend, waarna hij zijn hoofd schudt en zich omdraait,mij volledig negerend.

Verbijsterd loop ik na dit nogal onbeschofte gedrag naar de kantine. De ruimte is verbouwd. Vanachter de verhoogde toonbank krijg ik van een oude bekende, die mij enthousiast begroet informatie over veranderingen na mijn vertrek. Zij is niet blij.
Ze vertelt dat tegenwoordig een cursus een product heet. Zoals wat zij bezoekers verkoopt. De kantine moest er fris en gelikt uitzien. Volgens de manager die zich vriendelijk directeur noemt moeten de klanten zich hier prettig voelen.
Achter een gratis kop koffie denk ik met plezier terug aan vroegere lessen, het overbrengen van een vakmanschap. Aan de lol bij het ontdekken. Aan analyses. Aan een warme open sfeer tijdens een viewing, zonder druk van bazen, redacteuren en kijkcijfers. En vooral aan cursisten die gretig de kneepjes van een vak wilden leren.

Het gedrag van die verkoper moet te maken hebben met het verleden waarin hij solliciteerde voor cursusleider zonder enige werkervaring bij het medium televisie. Een glibberig glad sprekende man. Het lullen, was zijn kwaliteit. Ik vond hem toen volkomen ongeschikt.
Nu wil deze man niets met mijn twee boeken te maken hebben. Wraak? Zacht gezegd: hij mag mij niet, dat is duidelijk. Ik weet teveel. Het gedrag typeert zijn niveau.
Mijn fantasie komt op gang. Misschien geniet hij dagelijks van de macht die hij als account manager heeft. Onwetende cursisten kijken tegen hem op! Weten zij veel. Voor hem telt: als de klant maar tevreden is en op tijd betaalt.

De koffie smaakt me niet. Ik wil zo snel mogelijk het pand uit en loop naar boven om die belangrijke man nog beleefd de hand te schudden. Het enige dat hij zegt: volgend, niet vernieuwend. Het klinkt ingestudeerd, zichzelf als een machine geprogrammeerd.
Het korte bezoek heeft iets duidelijk gemaakt. Geldelijke belangen zijn in de plaats gekomen van de liefde voor een ambacht. Twee jaar heb ik met toewijding aan de boeken gewerkt. Ze leveren mij 25 cent per boek op terwijl het voor bijna veertig euro in de boekhandel ligt.

Het opleidingscentrum bevindt zich dicht bij het station van Hilversum. Ik loop over de vele sporen en denk aan een gesprek dat ik met een directeur van een groot tv bedrijf uit Aalsmeer had. Hij vertelde jaren geleden dat minstens 90% van de tijd in het gesprek met publieke omroepen gaat over geld, nauwelijks over inhoud. Nieuw is die ontwikkeling natuurlijk niet. Ik hield het af, wilde het niet zien aankomen, wilde deze richting niet zien.
Cursussen zijn net als programma’s gewoon producten geworden. Het liefst zonder inhoud, achtergrond, geschiedenis maar vooral vol emoties want dat verkoopt. En vanzelfsprekend technisch schitterend, gelikt en perfect. Vormgeving! Het werd de hoogste tijd dat opleidingen hierop zou aansluiten. Ik was de laatste der mohikanen.

Spijt? Op het perron staar ik naar het markante gebouw achter de slagbomen. Opleidingen moesten in een nieuw jasje. De politieke correctheid volgend. Of, beter gezegd: de nieuwe markt. Die schrijft voor.
Een trein rijdt het station binnen en veegt het pand in een keer van mijn netvlies.