Gesloten

uit: Zwerfziel
fundament
1957

Voetballen is leuk. Alleen, veel kan ik er niet van. Op alle plaatsen van het elftal probeert de begeleider mij uit. Als keeper bevalt het mij nog het meest vanwege de show die ik kan maken met duiken.
Bij een sprong naar de bal bij Katwijkse Boys trapt een aanvaller mij tegen het voorhoofd, vlak boven het linker oog. Duizelig speel ik de wedstrijd uit.

Later denk ik: als die trap iets lager was geweest had ik een oog moeten missen. Ik zeg direct mijn lidmaatschap op. Voorlopig blijft het bij een balletje trappen met een schoolvriend op een veld langs de Nieuwe Vaart. Altijd wil ik keepen als heb ik honger naar de bal.

Als jij zo doorgaat Brussee….., de engelse leraar spreekt de woorden op dramatische toon uit wanneer hij de klas inkomt, ‘…..dan haal jij het eindexamen niet. Het gebeurt in het laatste jaar op de mulo. De man weet niet dat ik alleen in de lente mijn best doe om niet te blijven zitten. Moeder dreigt met anders ga je maar werken. Een kreet die nergens op slaat. Ze bemoeit zich nooit met mij, laat staan met wat ik doe op school.

In de eerste maanden op de mulo zijn mijn cijfers goed. Maar langzaam gaat het bergafwaarts. De school vind ik niks. Vaak heb ik last van hoofdpijn, alsof iemand met een hamer in mijn hoofd klopt.
Op vrijdag wanneer het in Leiden veemarkt is spijbel ik nu en dan. Kijk vol spanning naar het wilde springen van koeien bij het in en uitdrijven in veewagens, volg het klappen van handen voor koop en verkoop.
Aan onvoldoendes raak ik gewend, zelfs een 1 en een anderhalf. Ik heb geen idee waarvoor ik op school zit, waarvoor ik moet leren, wat ik wil worden, waarvoor ik leef.

In lezen heb ik geen zin meer. Sam komt terug van Bartimeus en vindt werk als stenotypist op het Academisch Ziekenhuis. Hij is weer slechter gaan zien. Voor mij heeft hij geen tijd.
Ik krijg een afgedankte pick-up en van zakgeld koop ik mijn eerste 45 toeren plaat: Living doll van Cliff Richard. Jammer dat hij over een meisje zingt. Cliff vind ik een spannende jongen. Op zolder of buiten op het plaatsje voor de achterkamer luister ik naar de muziek, zijn stem.
Later ben ik gek op The Everly Brothers. Twee zangers, twee stemmen, twee broers. Ik voel me verbonden wanneer ze zingen over love, lonely – en emptyness.
Vrienden heb ik niet. Met niemand praat ik over veranderingen in mijn lichaam. Sta voor de spiegel eindeloos mijn haar achterover te kammen met gel kijk naar de rottende voortanden. Ik wil niet dat anderen dat zien waardoor het lachen altijd verkrampt gaat.

Op straat sluit ik me soms aan bij een groepje jongens en luister alleen naar stoere verhalen, durf niks te zeggen.
Met Rudi trap ik zo nu en dan een balletje op een veld bij de Nieuwe Vaart. Wanneer we pauzeren en in de schaduw onder wat struiken zitten raak ik opgewonden, wil zijn lul zien en aanraken, maar ik hou mij nog net in.
We praten alleen over voetbal. Op zondagmiddag kijken we naar het eerste elftal van Roodenburg. Als fan van Feijenoord verzamel ik de voetbalplaatjes die bij kauwgum zitten. Spelers uit de eredivisie zijn door Dick Bruynestein heel grappig getekend.

Tijdens een gymnastiekles raak ik heel opgewonden. Een jongen die bad boy wordt genoemd loopt naar de bank waarop we zitten en doet even zijn gulp open en dicht. Een adembenemend moment. Ik hoop dat niemand iets merkt van mijn opwinding.
Over een stijve bij het opstaan en soms behoorlijke kriebels hoeft niemand iets te weten. Op school probeer ik zo veel mogelijk iets van de bad boy te zien. Zal ik contact met hem zien te maken? Hij vind mij natuurlijk een jongetje van niks.
Wanneer schilders op een dag het huis van buiten verven vraagt moeder aan een van de twee of hij een meisje heeft. De ander antwoordt snel hij een meisje? Nee hoor waarna ze beide lachen. Ik weet het zeker: die jonge schilder is homo! Ik voel het bloed naar mijn hoofd stijgen en in de spiegel zie ik mijn vuurrode kleur.

Ik verveel me vaak alleen in de tuin. Wim pest mij wanneer hij me ziet. Gedachten over dood willen zijn van jaren geleden komen naar boven. Op het Rapenburg wil ik voor een auto springen, maar stel de actie op het laatste moment uit onder het mom van zoiets kan altijd nog.

Tijdens het oversteken van het Pieterskerkplein op een middag na schooltijd zie ik oudere jongens en meisjes op muziek van Rock Around the Clock van Bill Haley dansen. Fantastisch hoe ze bewegen! Thuis probeer ik die na te doen zonder iemand in de buurt.
Ik zou graag gelukkig willen worden, ook al heb ik geen idee wat gelukkig zijn inhoudt. Loopt iemand in mijn buurt met dezelfde gedachten en verlangens rond? Hoe kom je achter zoiets? In boeken die ik van school moet lezen en gedichten staat daar niets over. Ik verlang voortdurend naar de bad boy.

Een leraar laat in de klas op een dag het woord homo vallen en legt rustig uit wat dat betekent. Gelukkig zit ik achteraan want direct komt het schaamrood eraan. Ik weet het absoluut zeker: jongens vind ik leuker dan meisjes. Maar niemand mag dat weten. Stel je voor dat Dirk of Wim … Nee, nee. Niemand mag denken dat ik naar jongens verlang, over jongens fantaseer, ’s avonds in bed.
Naar iedereen ga ik geheimzinnig doen, zand strooien in de ogen. Zeker wanneer iemand mij wil leren kennen. Dat is het meest veilig! Mensen onzeker houden.

Tijdens gymnastiek is trefbal een ramp. Als een van de laatsten blijf ik over tijdens het kiezen van teams. Ik voel me doodongelukkig. Het wil maar niet lukken de bal krachtig te gooien. Ook niet te ontwijken.
Regelmatig volgt strafwerk door baldadig gedrag in de klas met ongehoorzame acties als praten, briefjes doorgeven en gevouwen vliegtuigjes gooien. Dus volgen strafregels. Ik daag mezelf uit die te schrijven met zoveel mogelijk pennen in een hand. Bij het inleveren van de velletjes is dat duidelijk te zien maar de leraar zegt niets.
Ik bedenk dat de enige zekerheid in het leven onzekerheid is en voel me vreemd genoeg steviger staan in het saaie leven van alledag.

Sam zit zodra hij van zijn werk komt achter de piano. Op zaterdag moet ik met hem naar Den Haag, waar hij op het conservatorium studeert voor pianist. Tussen brengen en ophalen loop ik naar de boekenmarkt om te snuffelen, oude boeken te ruiken en daarin te bladeren.
In een straat passeer ik een sexshop waar boekjes als Tomorrow Man liggen met atleten in minimale slipjes. Mijn hart slaat bijna op hol. Traag loop ik langs de etalage, blijf niet staan. Zo onopvallend mogelijk gluur ik even, bang dat iemand mij ziet.

Thuis wordt het tweede huwelijk aangekondigd: Dirk met Lily Kallenborn, een vrouw uit een familie met blauw bloed volgens moeder. In koetsen inplaats van auto’s rijden we naar het stadhuis en beklimmen de grote trap op de Breestraat. Het lijkt op een show in deftige kleren met veel hoge hoeden. Wim heeft een kriebel in zijn keel en grijpt voortdurend tijdens de plechtigheid naar groentjes in het zakje van zijn vest. Hij gaat onhandig en behoorlijk vermakelijk om met zijn hoge hoed.
Niet veel later volgt hij het voorbeeld van zijn broer: trouwt met Tini, een wulpse volksvrouw. Ze lijkt op een pin up girl uit De Lach. Net als bij Coby rijden we n auto’s en vindt de ceremonie plaats in de benedenzaal. Op zolder breekt Wim een wand weg en maakt zo woonruimte.
Ik lees Sam steeds meer voor. Thrillers van Robert van Gulik, Havank en Agatha Christie. Ook populaire prismaboeken zoals Wat is ziekte eigenlijk? En literatuur over paranormale zaken, krachten in de mens en astrologie.
In mijn horoscoop vertellen de sterren dat de opdracht in mijn leven is hoofd- van bijzaken te onderscheiden. En dat met de buitenwereld spanningen te verwachten zijn, vooral met instanties, regels en ambtenarij. Toeval dat gesproken wordt over problemen met broers?

Sam is naast studeren op de piano druk met meisjes. Hij heeft geen idee dat ik voortdurend naar jongens kijk en vaak opgewonden raak. ’s Avonds na het voorlezen praten we soms met elkaar over kunst. Wanneer moeder wil slapen doet ze haar kunstgebit uit en jaagt ons naar bed: Ksssst, vooruit!!
Een vroegere begeleider van Sam uit Bartimeus komt op bezoek en vindt mij op een Engelse butler lijken. Gesloten, maar niet afgesloten zegt hij.
Het opnieuw wandelen met Sam die opnieuw slechter ziet verloopt soepel, eigenlijk heel natuurlijk. Als vanzelf wil ik dat hij rechts van mij loopt zoals dat vroeger gebeurde. Het valt mensen nauwelijks op dat hij een handicap heeft. Aan zijn gezicht en motoriek zie je dat niet in tegenstelling tot zijn slechtziende en blinde vrienden en kennissen.

Ik wil praten over mijn gevoelens en geheime fantasie leven en begin een dagboek. Schrijf over het verlangen naar een vriendschap. In Leiden rust op homo zijn een zwaar taboe, gevaarlijk ook gezien de potenrammers! Ik ben nieuwsgierig naar de lul van Wim, omdat zijn bijnaam de lange is. Alleen op een foto heb ik weleens een bloot mannenlichaam gezien.
Thuis hebben we geen douche, net als op school. Het dagelijks aftrekken in mijn kamer gebeurt met plaatjes die ik uit tijdschriften knip. Zoals kromme cowboy benen in een spijkerbroek en reclame voor onderbroeken.
Op zondag en in de vakantie fiets ik met kloppend hart naar de Nieuwe Vaart en kijk zo onopvallend mogelijk in het voorbijrijden naar jongens in hun zwembroek. In speelfilms en in liedjes gaat het in liefde en sex alleen over een man en een vrouw.

Voor Sam koop ik de Tuny Tunes, hij verzamelt songteksten die daarin staan. Mijn belangstelling bij muziek is alleen voor de melodie. Soms het geluid van een stem zoals die van Franky Avalon.
Ik ga graag naar oorlogsfilms. Daarin zie ik veel mannen en jongens. De hele serie Engelandvaarders over de tweede wereldoorlog lees ik in een adem uit.

In de grote vakantie werk ik voor Simon de Wit, een supermarkt in Duinrell. Van het verdiende geld koop ik in de uitverkoop een goochelboek. Onthullingen? Duiven en mensen die verschijnen en verdwijnen? Later een voorstelling voor Dirk geven? Hem met een mond vol tanden laten staan?
De trucjes erin vallen tegen. Een advertentie in het boek verwijst mij naar een goochelstudio in Amsterdam. Dan gaat het snel. Ik word lid van een goochelvereniging, bezoek twee congressen en ga in de leer bij de bekende goochelende clown Anverdi, een uitvinder van trucs.
Tussen de schuifdeuren op een verjaardag doe ik mijn eerste voorstelling. Daarna op een schoolfeest, voor kinderen op een camping; bejaarden in een kerk voor het altaar. Dirk laat ik stomverbaasd achter na een truc waar hij niets van snapt en waarvan ik het geheim nooit verklap. Al slaat hij me dood.
Publiek moet op veilige afstand. Ik ben extreem nerveus, bang een fout te maken en zo voor schut te staan. Geniet volop van aandacht, bewondering en applaus. Niemand vraagt waarom ik geen meisje heb. Goochelen en voetbal, beide geven me energie.

Wat te doen na de mulo? Op een dag oppert moeder dat onderwijzer wel iets voor mij is. Misschien omdat ze mij vroeger schooltje zag spelen met nichtje Gonnie.
Tijdens de dagelijkse treinreis naar Den Haag leer ik Hens van der Nat kennen. Regelmatig schaken we bij hem thuis in Leiderdorp. Het is niet belangrijk wie wint, in tegenstelling tot Wim van wie ik altijd wil winnen. Zijn pesterijen zijn gestopt, maar heb geen contact met hem .
De vader van Hens is hoofd van een school en vrijmetselaar. Nooit praten we over sex. In een weekend voor kinderen van vrijmetselaars discussieren we over het verschil tussen angst en vrees. Angst hoort bij doodgaan. Vrees en bang zijn duiden op iets concreets zoals bang voor dier of mens. Dat het laatste bij mij past gaat niemand wat aan.

Na een jaar verander ik van school. Het dagelijks reizen in de trein bevalt me niet. In plaats daarvan fiets ik naar de Christelijke Kweekschool, vlak bij de Leidse Hout bijna naast Roodenburg.
Direct raak ik smoor verliefd op Rob Jansen. Het is moeilijk mijn ogen van hem af te houden, hij zit in een andere rij. Tijdens de gymles zorg ik zoveel mogelijk naast hem te zitten zodat we samen een oefening kunnen doen. Hij heeft een prachtig lichaam, een mooie huid, ruikt fris en is charmant verlegen.
Ik wil meer contact met hem. Ineens komt een idee op. Sam is een actieve geluidsjager naast werk en pianostudie. Hij opperde kort geleden een parodie te maken op een serie radioprogramma’s. Ik vraag Rob erbij!

Beeldschone Rob is enthousiast. We improviseren vanuit een kader dat Sam bedenkt, met een reportage, een buitenlands commentaar en een kookrubriek. We lachen veel. Zo leer ik Rob beter kennen. Achterop zijn motorfiets rijden we naar Scheveningen om te bowlen.
Vuurwerk

BUNDELS