Tussen Nana’s

lang verhaal

De monorail maakt een lus, slingert door zowel het centrum als het havengebied van Sydney. Han zit naast Tony, de vriend van nicht Jane die in haar tienertijd emigreerde naar Melbourne.
‘Je weet nog niet of je tot nieuwjaar blijft?’

Han schudt het hoofd en kijkt naar gigantische kerstbomen vol lange slingers en levensgrote kerstballen op de kade.
‘Daar ligt het Ocean Museum, je loopt op aanraak afstand onder de haaien door.’
‘Zo…’, Han rilt even.
‘Grappig hoe je reageert. Laat Jane dat maar niet zien.’
‘Hoezo?’
‘Als hobby vertelt ze graag hoe je in elkaar zit. Als ze op dreef is zal ze je duidelijk maken hoe je jezelf kunt bevrijden uit knellende leefpatronen. Ongeacht of je daar last van hebt. Let maar op. Bij mij was dat niet nodig.’
‘New age?’
‘Zoiets. Beetje obsessief maar ach ja, verpleegster in een ziekenhuis is soms best heftig. Gezonde afleiding voor haar, je snapt het….’
‘Zal ik haar nog herkennen?’
‘Geen idee. Je was vroeger een aardig jongetje zei ze.’
Op een terras drinken ze thee voordat Han naar Melbourne vliegt, de woonplaats van het tweetal.
‘In ieder geval zul je je niet vervelen. Ze kookt uitstekend, ze maakt het kerstdiner speciaal voor jou.’
‘Zou ze iets over mijn vader kunnen vertellen?’
‘Geen idee…… ze heeft wel eens over een vader verteld, maar… kan zijn dat hij de vader van je broer was…..’

Vanaf het vliegveld in Melbourne neemt Han een taxi. De rit naar de wijk waar de bungalow staat laat weinig variatie in het landschap zien, diverse soorten bruin. In het vliegtuig las hij dat het in en rond Melbourne al lange tijd droog is. De vele eucalyptus bomen tekenen zich scherp af tegen een fel blauwe lucht.
Het huis dat ontworpen is door Tony ligt aan de rand van de stad. De taxi stopt voor een groen talud en in een donkergrijze muur ziet hij een poort. Zowel hor- als huisdeur zijn dicht maar niet op slot.
Han roept een paar keer de naam van zijn nicht terwijl hij naar binnen wandelt. Een half overdekt zwembad duikt op. Aan de overkant ervan klimt een slanke vrouw het water uit. Ze wuift licht, droogt zich vluchtig af. Terwijl ze om het bad loopt denkt Han: sportman Tony past goed bij haar.
‘Welkom neef uit de oude en vertrouwde wereld!’
Ze omhelst hem terwijl ze de handdoek tussen hen in wat onhandig ophoudt.
‘Ja! Jij bent het echt … Jane!’
‘Sure! Wil je soms ook?’
Ze wijst uitnodigend naar het licht golvende water, hemelsblauw door de kleur van de betegeling. Direct schudt hij het hoofd.
‘Het is niet echt diep…. niet duiken dus!’
‘Nee, nee dank je! Misschien zitten er haaien in.’
Ze lacht uitbundig, vertelt dat Han dat Tony dit bad op deze plaats heeft ontworpen als onderdeel van de bungalow. Na een knipoog loopt ze weg en roept:
‘Zoek alvast een kamer voor jezelf Han.’

Met een fles bier in de hand kijkt hij vanaf het besloten terras naar de tuin met prachtige struiken en bloemen. Dunne wolken met lange strepen kondigen de zonsondergang aan. Het is warm en windstil.
Vanuit de kamer klinken geluiden. Jane dekt de tafel, zet daarop diverse schalen rond kandelaars waarin lange witte kaarsen prijken.
‘Prachtig Jane! Wat een assortiment. Een Australische rijsttafel begrijp ik?’
Hij blijft in de deuropening staan. Jane glimlacht.

Niet veel later zitten ze schuin tegenover elkaar aan de ronde tafel, beide met uitzicht op de tuin. Jane draait een vinger over de rand van haar wijnglas, op zoek naar een toon.
‘Dat deden we vroeger altijd op kerstmis en oudjaar.’
‘Ja! Grappig, wij ook.’
Ze proosten. Zij op zijn komst, hij op haar ontvangst.
Jane vertelt over de mis op kerstavond.
‘Een tjokvolle kerk. Wel is de preek elk jaar ongeveer hetzelfde moet ik eerlijk zeggen.’
‘Dan kun je die voor mij nu samenvatten.’
‘Liefde. Alleen liefde kan mensen tot elkaar brengen.’
‘Jane, een open deur als mis. Sorry. Je bent een gelovig mens. Als zodanig breng jij die liefde dagelijks in de praktijk. Eigenlijk dus niets nieuws voor jou.’
Ze glimlacht wat zuur en zoekt lucifers om de kaarsen aan te steken.
’Hoe ga jij Han…. als ongelovige…. met liefde om?’
Ze overvalt hem en hij weet niet zo snel te reageren, Hij had zich voorgenomen de conversatie licht te houden en kiest voor zwijgen.
Wanneer de kaarsen branden beweegt Jane opnieuw een vinger over de rand van haar glas.
‘Nou…..?’
‘Jane, het ziet er heerlijk en feestelijk uit!’
Ze dringt niet aan, geeft enthousiast een korte uitleg bij elke schaal.
Geruime tijd gaat het gesprek over het bereiden van gerechten. Dan zegt Jane onverwachts:
‘Begrijp me niet verkeerd Han, maar ik vermoed dat jij niet van mensen houdt.’
Verbaasd kijkt hij op, zoekt zijn glas, maakt zijn mond leeg.
‘Hoe kom je erbij ……dat ik ….niet van mensen houd?’
‘Sorry’, ze schudt het hoofd, richt haar aandacht volledig op de drie kaarsen.
Een fractie van een seconde zag hij haar grote blauwe ogen. Ze leken in vuur te staan. Waarom? Zou het komen omdat hij niet in de traditie van de familie een gelovig mens is? Is hij schuldig omdat een ongelovige heeft geen hart voor andere mensen. Of…?
‘Jammer dat je zo snel weer vertrekt’, klinkt haar warme stem.
Hij knikt en vraagt waar het toilet is.

Alle wanden zijn behangen met ansichtkaarten, bidprentjes, cartoons, familiefoto’s en weiwater bakjes in allerlei vormen en maten. Een speurtocht naar een foto van zijn vader levert niets op.
Veel toiletten in Nederland zagen een tijdje geleden er vergelijkbaar uit herinnert hij zich. Die trend is door haar meegenomen en bewaard, zelfs gekoesterd. Als vertrouwde omgeving.
Ongewild bewegen zijn ogen telkens naar een foto naast de spiegel. Jane danst samen met zijn broer op een schoolfeest. Close, alsof het een verliefd stelletje is. Dat verbaast hem niet. Die twee hadden een soort verhouding. Daar is hij nog steeds van overtuigd. Zou haar blik daarmee iets te maken kunnen hebben?

In de huiskamer is Han alleen. De lampjes in de kerstboom voor het raam floepen in een keer aan. Een groot schilderij vangt nog net een laatste streep daglicht op. Levensgroot een opgeblazen vrouw pop, een Nana die in gescheurd ondergoed met de benen wijd, half op een sofa ligt. Ze leunt met een arm tegen een tafeltje. Ready to go is de titel. De grote schaamlippen nodigen aanvullend tot een bezoek.
Hij draait een halve slag en kijkt naar een ander schilderij, precies even groot. Dat was hem eerder opgevallen. Met minder licht krijgt het nu iets spannends. Een point of view vanuit de vagina buitelen kleine Nana’s in het rond, in een mallotig absurde kermis: Looking for love.
‘Je moet vooral ons zwembad niet vergeten, later vanavond … of morgen vroeg voor je weer vertrekt.’
Han draait zich om en gaat weer aan de eettafel zitten.
‘Kijk Jane, zodra zwemwater in mijn neus komt raak ik in paniek. Ik heb dan het gevoel geen adem meer te kunnen halen’, vertelt hij zo kalm mogelijk.
‘Je gaat niet zeggen dat je nooit zwemt?’
‘Jouw lieve vriendje van vroeger was zo vriendelijk mijn hoofd onder de kraan te houden wanneer ik ondeugend was…… In zijn ogen of die van mijn moeder Hij voerde in ieder geval de actie uit.’
Ze kijkt hem met grote ogen aan.
‘Ja, afkoelen noemde hij het. De waterstraal spoot in mijn neus … mijn oren, ik dacht op zo’n moment dat ik stikte.’
Haar ogen worden nog groter.
‘Je herinnert je dat misschien nog wel. Gebeurde altijd voor straf. Proost.’
De blik van Jane beweegt onrustig over de tafel. Ze schenkt wijn bij.
‘Wat je ….. Han, ik ….nee..’, ze schudt het hoofd, ‘..dat verzin je. Dat zou hij nooit doen. Weet ik zeker. Dat .… komt ergens vandaan … heb je gedroomd of …. misschien een excuus omdat je niet kunt zwemmen?’
Opnieuw draait ze met haar vinger over de rand van het glas, dit keer sneller. Geruime tijd is het stil. Het geluid van het glas wil niet komen.

Ze staat op en loopt naar een hoek van de kamer.
‘Herinneringen geven zelden het volledige verhaal. Wat je vertelt … jouw lezing is vervormd. Door veranderingen in je leven.’
Zacht, op de achtergrond klinkt het kerstkoor. Er is een kindeke geboren…
‘Onzin. Misdadige trekjes heeft mijn halfbroer…… volgens …..jouw tante. Misschien schrik je Jane omdat je mede schuldig bent. Je kwam vaak op bezoek.’
Ze schuift snel aan tafel.
‘Ik begrijp niet…..bedoel je …dat ik …..schuldig ben? Omdat …. meen je dat ….? Dat is onzinnig. Hoe kan ik volgens jou iets gemerkt hebben?’
Hij drukt zijn lippen stevig op elkaar. Vanuit een ooghoek ziet hij dat ze naar hem kijkt en langzaam haar mond opent om iets te zeggen.
‘Je ….je gaat te ver. Denk je dat ik ook maar iets geweten heb van ….. en stel dat…? Ik ging.. ik ga nog steeds uit van …jullie sterke band. Ook al hebben jullie een verschillende vader.’
‘Een katholiek komt altijd op geen schuld uit’, zegt hij tussen twee happen door.
Opnieuw verdwijnt Jane naar de hoek. De muziek klinkt iets luider.
‘Het is toch niet zo dat je verre een reis maakt om vervelende dingen te zeggen? Informatie over je vader los te krijgen die ik maar even heb meegemaakt…… ik heb geen foto van hem mocht je daar naar zoeken.’
‘Sorry Jane, sorry ik laat me teveel gaan ….. sorry, vertel me alles wat je van hem weet. Ook al is het nog zo weinig. Of wil je liever dat ik vragen over hem stel?’
Ze doet haar mond open maar bedenkt zich op het laatste moment. Een paar keer wrijft ze met de handen over haar gezicht.
‘Dat is ….. ik weet niet….excuseer me een moment.’
Ze loopt de kamer uit. Han vult de glazen. Zou ze iets weten wat ze niet wil vertellen. Hoe krijgt hij de sfeer van het begin terug? Hij wrijft net als Jane over zijn gezicht. Het onbeheerste gedrag komt door de vermoeidheid van de reis.
Een van de kaarsen is scheef gezakt en hij zet hem voorzichtig recht.
Iets aardigs zeggen, doet er niet toe wat. Aanbieden helpen de tafel af te ruimen? Nee, dan geeft hij een opmaat voor een gesprek over rolpatronen.
Hij staart in een brandende kaars. Een andere kaars zakt weer scheef. Kaarsvet helpt niet.

Met de frisheid van eerder die avond verschijnt Jane plotseling in de deuropening. Ze loopt als een ouvreuse in de pauze van een film met een houten kaasplateau naar de tafel. Hij kijkt direct naar de spleet tussen haar borsten. Aan een zilveren ketting hangt een kleine groene steen. Ze ziet zijn blik.
‘Prachtig he? Je weet niet denk ik, maar deze edelsteen gaf jouw broer me cadeau bij ons vertrek.’
Hij neemt een slok wijn, staat op en pakt een blokje kaas met een rood wit blauw vlaggetje aan de prikker, loopt ermee naar de kerstboom.
In zijn fantasie rukt hij de halsband van haar nek en slingert die de tuin in. In de kerstboom hangen volgens hem teveel ballen. En de piek op de top staat scheef.
‘Het is me opgevallen dat jullie kunstminnaars zijn’, zegt hij kalm.
Jane staat plotseling naast hem.
‘Je bedoelt die twee schilderijen. Die kochten we lang geleden op een tentoonstelling in Sydney. Prachtig die barende vrouw die zichzelf op het andere doek vanuit haar vagina ter wereld brengt. In veelvoud. Ze horen echt bij elkaar vind je niet?’
‘Binnen blijven‘, mijn titel.’
Na een korte stilte schieten beide in de lach. Hij steekt zijn hand uit om haar te helpen met de derde kaars die maar niet wil branden. Ze schudt haar hoofd en begint het lontje los te pulken met een nagel.
‘Vandaag probeer ik me iets te herinneren over vroeger bij jullie thuis’, vervolgt Jane, ‘ik wilde jou altijd knuffelen weet je dat?’
‘Maar dat deed je nooit.’
Han wandelt van de kerstboom naar de muziekhoek.
‘Is dat zo? Wil je soms iets sterkers?’
‘Graag. Whiskey.’
Wat zal hij kiezen? Dansmuziek? Romantische sfeer opbouwen zonder Tony? Flirten of zelfs vrijen zoals zij vroeger met zijn broer deed….
‘On the rocks?’
Hij knikt en gaat op zoek naar muziek uit zijn kinderjaren.

Hij krijgt zin de handen om haar nek te leggen en dwingend uit haar te knijpen wat zij weet over zijn vader. Ze wil zich direct bevrijden waarna ze beide al worstelend tegen de kerstboom vallen. Zij scheurt haar jurk. Boom valt om, samen ploffen ze op prikkende stekels ……
Achter hem klinken voetstappen. Een tekening verschijnt dicht voor zijn gezicht. Met het papier in de hand zoekt hij een stoel. Whiskey staat op hem te wachten.
‘Dit is de sterrenhemel op het moment van jouw geboorte.’
‘Ah zo! Knap zeg. Het lijkt wel een kunstwerk. Jij weet nu alles van mij, begrijp ik dat goed?’
‘Ach’, zegt ze lachend, ‘gezien de plaats van Venus moet jij voortdurend problemen met het andere geslacht hebben.’
‘Haal je die informatie uit de tekening?’, vraagt Han na geruime tijd het papier bestuurd te hebben zonder te begrijpen wat alle lijnen betekenen.
‘Een kwestie van combineren. Kijk. Volgens jouw horoscoop draait bij jou alles om een spanningsveld van verbondenheid. Of kort gezegd: een verbroken verbinding met jezelf. Heftig, en gezien jouw jeugd met een moeder…..’
Han krijgt moeite zich te concentreren en kijkt verbaasd op.
‘Laat me het uitleggen. Verbroken betekent dat je gevoel is afgesloten van binnen uit. Dat merk je zelf niet op; komt door de ontstane verharding zie je. Je leeft als het ware voortdurend vanuit de wil van iemand anders.’
Hij denkt ineens aan Tony. Zweven ze nu de new age in?
‘Normaal gesproken stroomt alles zonder blokkades. Maar jij moet oude kettingen loslaten en verbindingen opnieuw opstarten. Begrijp me goed, ik hou een slag om de arm, want ……’
Haar woorden beginnen hem te duizelen. Aantekeningen maken? Verbonden, verbroken verbindingen, opnieuw verbinden, kettingen…..…opstarten?
‘Transformeren, dat is het woord Han! Dat proces past ook goed in dit Waterman tijdperk.’
Jane lijkt een autoriteit in oncontroleerbare zaken! Het is tijd voor meer drank. De wil van anderen ………..dat klinkt hem niet vreemd in de oren. Op dit moment…. praten vanuit haar wil ….. je moet dit…. oh ja? …moet ik dat?
Hij ziet haar onderzoekende blik en vermoedt dat ze een nieuwe aanval voorbereidt. Een pijl die uit haar ogen schiet. Komt het door zijn verhaal over haar geliefde. Of..? Ze wil niets verkeerds over hem horen: ik moet van haar geketend worden. Onder haar jurk bungelen als kerstklokjes, de handboeien.

De telefoon van Jane geeft geluid en breekt bij Han zijn fantasie af. Het is Tony vanuit Sydney.
‘Jullie hebben gewonnen? Ja, gezellig ik geef hem.’
Ze overhandigt haar telefoon en verdwijnt. Tony’s stem is omhult met gekraak.
‘Ik dacht nog aan wat Jane over jouw broer vertelde. Vergeet daar niet naar te vragen Han.’
‘Hoezo?’
‘Hij was gek op je. Als klein kind zat je vaak op zijn nek, hij was blij, speelde vaak met jou heb ik begrepen.’
‘Dat ….. klopt niet Tony ….met mijn herinnering….’
‘Vraag maar, ze vertelt graag over hem.’
Langzaam legt hij de telefoon op tafel en staart naar een bal in de boom. De piek staat nog steeds scheef. Daar moet iets aan gedaan worden. Na een paar pogingen geeft hij het op: telkens wijst de punt in een andere richting.
Het is duidelijk. Via de horoscoop heeft zij zichzelf informatie verschaft. Hij knikt en wandelt met zijn glas whiskey de tuin in.
Die glimlach van haar….ze laat macht zien als kenner van een spiritueel universum. Hij kijkt naar de sterrenhemel en laat zich voorzichtig in een tuinstoel zakken.
Wat waren precies de woorden van Tony’. Als klein kind geknuffeld door zijn broer? Die hem vervolgens … martelde. Hij staart naar de tekening.
Volkomen onverwacht verschijnen handen rond zijn nek. Duimen drukken flink in de huid, gevolgd door knijpen en kneden. Geen onprettig gevoel en hij sluit de ogen.
‘Geniet van de massage. Ik zal proberen wat stijve spieren in je hals los te maken.’
Direct stopt het knijpen weer en hoort hij het geluid van een ketting die op tafel wordt gelegd waarna de handen het werk voortzetten. Ze drukt zijn hoofd stevig naar voren. Han opent de ogen. Halssnoer en steen lijken opeens veel groter.

‘Auw, dit doet pijn!’
Na ongeveer een minuut schat hij, geeft ze een paar slagen op de rug. Ze zegt dat de spieren in nek en schouder te vast zitten en stelt voor naar binnen te gaan.
Ketting met steen dropt ze op de salontafel. In een fauteuil naast haar laat hij zich langzaam achterover zakken. Onafgebroken blijft zijn blik gericht op het snoer, op de halsband.
‘Praat je soms makkelijker wanneer ik hem weer om hang?’
Wat een krankzinnige vraag! Ketting met steen moeten onder luid geschreeuw naar buiten geslingerd worden en de eerste de beste automobilist kan daar de hele nacht overheen rijden. Gruis maken! Rustig, spreekt hij zichzelf toe. Vrede, welbehagen, het is nog een paar uur kerstmis.

Hij glimlacht wanneer Jane het glas voorziet van een nieuwe bodem.
Die vervloekte ketting. Het begint licht te draaien in het hoofd. Met moeite komt hij uit de lage stoel om een stuk kaas met scheve vlag te pakken. Hij schuift de bak met ijs zodanig dat het afscheidscadeau daarachter verdwijnt.
‘Jouw moeder…. hoe zal ik het zeggen… gaf zij soms de opdracht…….…….…’
Met een klap zet hij het glas terug op tafel. Frisse lucht. Maar beeldvullend verschijnt de jurk van Jane.
‘Heb je in je leven wel eens stilgestaan bij wat je broer voor jou gedaan heeft? Met welke zware verantwoordelijkheid tante hem als plaatsvervangend vader heeft belast? Je wentelt je in een slachtofferschap Han …..neef uit de oude wereld!’
Stijf drukt hij de lippen op elkaar. Dit is wel een hele scherpe aanval. Voordat hij iets zegt vervolgt zij zacht op reern vriendelijke toon:
‘Denk aan wat ik eerder vertelde over herstellen van een verstoorde verbinding.’

Voor Han beweegt de kamer lichtjes.
‘Ga op zoek naar je gevoel ……. je mist dat….tante heeft jou…..je lijkt wel een lege huls!’
De twee laatste woorden pingpongen in zijn hoofd. Hij stoot tegen de schaal bij een poging het glas op te pakken. Ketting met steen kletteren op de plavuizen vloer.
‘Lege …. huls……?’, fluistert hij, ‘jouw tante greep niet in toen jouw vriendje mij liet stikken onder de kraan … begrijp je…. ..een moeder die niet ingrijpt… dat begrijp je….!’
In een keer leegt Han zijn glas. Straks zegt ze dat hij dat watertrauma zelf heeft gekozen voor zijn geboorte in een vorig leven. Astrologisch verhaal. Dat het zijn eigen schuld is dat hij geboren werd uit die harteloze vrouw…!
De rubberen Nana’s verschijnen overal in de kamer. Hij wil erin knijpen. Piepen moeten ze, piepen van pijn. En …..Jane op een stoel, vastgebonden met slingers en kerstlinten. Zo…moet ze luisteren. Met twee schilderijen door haar hoofd, haar polsen vast met de ketting, een brandende kaars uit de mond, kerstballen aan de oren, piek in het haar. In die uitdossing van verbonden missionaris met verbindende liefde kan ze als katholieke verschijning zich verbonden voelen met de sterrenhemel in hun tuin!

Nadat Han zich heeft opgedrukt probeert hij vergeefs de ketting over haar hoofd te krijgen. Zwaar ademend pakt hij haar beet en drukt het lichaam zo stevig als het kan tegen het zijne.
Hij hapt in het vlees van haar hals, zonder te bijten. Ze slaakt een kreet waarna hij de plek driftig likt en zoent. Dan stoot hij haar in een keer van zich af. Ze wankelt, valt op een stoel.
‘Ik wil niet dat ik je pijn heb gedaan Jane…maar …. jouw lieve tante vermoordde net geboren katjes… als show!……… maar, maak je over mij geen zorgen als …… lege huls. ….nee, blijf zitten!’
Met moeite loopt Han de kamer uit, richting zwembad. Hij hoort Jane zijn naam roepen, mompelt dat hij de lege huls gaat vullen.
Bij de rand van het bad hapt hij naar lucht en knijpt de neus dicht. Daarna sluit hij de ogen. Voordat hij een voet naar voren steekt voelt hij armen om zijn middel.
‘Ik snap het, ik voel het’, klinkt het zacht in zijn oor.