Stemgeluid

interview

Als logopedist maak jij je ongerust begrijp ik. ?

Zeg maar rustig dat ik de noodklok luidt. Het is kort voor twaalf.

Waarom?

Voor ik daarover iets zeg. Kijk, we leven al jaren in een tijd waarin het tempo van leven steeds wordt opgevoerd. Dat betekent automatisch dat ongeduld toeneemt. Alles moet snel, sneller. Daar hoort ook het praten bij. Snel to the point, maar ook letterlijk sneller praten, in oneliners, straks in alleen nog kernwoorden, geluiden, klanken. Onze communicatie komt in gevaar.

Voorbeeld?

Neem het woord politici. Door het tempo wordt dat policie. Wat makkelijk opgevangen kan worden door een luisteraar als politie. Dat is nogal een verschil.

Slordig ja. Struikelen over woorden. Je maakt je daar zorgen over?

Natuurlijk. Het meest ben ik verontrust over de ontwikkeling van de mechanisering van het stemgeluid. Dat gaat richting echt richting ontmenselijking.

Leg uit….

Wanneer een mens aan het woord is dan maakt hij gebruik van accenten, van de afwisseling in snel en langzaam, zacht en hard. Hij maakt pauzes. Alles gaat natuurlijk, vanzelf, iemand denkt daarover niet na, als mens praat je normaal gesproken op het ritme van de ademhaling. Jaren geleden hoorde ik ineens een stem in de trein stations aankondigen. Op 1 monotone dreun en met verkeerd gelegde klemtonen. Telkens voor een stop de naam van het station zo te horen. Behoorlijk irritant.

Ja. Een computerstem dus

Wat ik weet is dat er gerommeld wordt met stemgeluiden. Vanuit lettergrepen worden woorden gevormd die uit een machine komen. Knippen met lettergrepen van een stem ingevoerd vermoed ik, zoiets. Dan krijg je de raarste fouten met allerlei klemtonen.

Dat herken ik wel. Nog een voorbeeld?

Wanneer je op het internet een documentaire of een instructie film start hoor je vaak een stem die een tekst inspreekt, een inspreekstem of commentaarstem heet dat. Je wordt gedwongen naar een machinegeluid te luisteren die duidelijk menselijk karakter mist. Monotoon is onnatuurlijk. Bij machinaal geluid is ook elke natuurlijke ruimte tussen woorden en zinnen verdwenen. Het wordt zeg maar 1 zin.

Dat klopt ja, die witjes worden tegenwoordig vaak uit statements gemonteerd. Dat stoort jou?

Vriendelijk gezegd. Ik vind het verschrikkelijk. Volkomen onnatuurlijk. Onmenselijk. Praten en ademhalen horen bij elkaar. Wanneer de ruimte weggehaald wordt krijg je als luisteraar ademnood. Een lange stroom woorden, zinnen zonder accenten: gruwelijk. Ik begrijp niet dat er mensen zijn die daar lang naar kunnen luisteren. Die moeten dan zelf al een beetje een machine zijn misschien. Ik niet. Ik ben geen robot en zal dat ook niet worden.

Het is een trend. Zelfs in muziek gebeurt dat hoorde ik van een musicus. Zou het de angst zijn dat een luisteraar afhaakt of gewoon een trend?

Angst voor afhaken begon in de zap tijd. Je kreeg toen dat vervelende: blijf luisteren of blijf kijken. Heel verontrustend is dat in Amerika op school kinderen niet alleen meer rustig kunnen zijn maar ze maken constant geluid. Ja echt, allerlei geluidjes. Ze lijken stilte niet meer te kennen. Of te verdragen.

Overstimulering. Waar gaat dit naartoe?

Misschien wordt ervan uitgegaan dat we wennen aan de machine die het praten van de mens gaat overnemen. Daarna wordt ons stemgeluid overbodig. In lijn met andere ontwikkelingen. Ik blijf in ieder geval vechten voor het echte, menselijke geluid.

Dat straks overbodig wordt……
Dank je.

september 2024