Bezit

interview
met een boekenwurm

Dit is een oud boek van jou. Jij zegt: dit bezit doe ik nooit weg.

Zeker. De man die zichzelf weggaf. De inhoud van dit prentenboek zal mij altijd bij blijven. Hoofdpersoon is meneer Pomeroy. Hij voelt het eind van zijn leven naderen en begint al zijn bezittingen weg te geven. Van dit boek dat ik lang geleden kocht zal ik nooit afstand kunnen doen. Blijft in mijn bezit.

Waarom?

Het verhaal is zo mooi. Van Gordon Sheppard die het geschreven heeft. Ik zie geen naam van een illustrator dus heeft hij waarschijnlijk ook zelf de tekeningen gemaakt. Tja. Een prentenboek. Als volwassene vind ik het nog steeds prachtig ja. Weet je als kind wilde ik al graag iets voor mezelf hebben.

Herken ik. Helemaal van jou ja.

Een knuffel, een speelgoedauto, een driewieler…. later de trotse eigenaar van een glimmende nieuwe fiets!

Die zo lang mogelijk moest blijven glimmen.

Inderdaad. In vakanties werkte ik om te kunnen kopen waar ik van droomde. Tegenwoordig geef ik uit verzamelde spullen na verloop van tijd iets weg, als ik weet daar een ander een plezier mee te doen.
Ik hoorde vorig jaar in de Dordogne van de verhuurder dat het vakantiehuisje dat ik huurde te koop was. Met de eigenaar sprak ik en hoorde dat zijn kinderen geen belangstelling hadden. Lachend zei hij dat ze liever geld wilden. Wat moeten wij met een huis.

Andere tijden...

Vroegere generaties zijn opgegroeid als stevige besteders in de consumptie en wegwerp maatschappij. Iedereen heeft zijn eigen idee over bezit, de waarde van geld, het maken van keuzes. Op een dag citeerde een vriendin van mij haar overleden vader. Zij vertelde enthousiast dat hij bij een mooi huis altijd zei: Daar zou ik graag tegenover willen wonen. Geld had de man in overvloed, hij kon overal wonen.

Grappig. Iemand wil een locatie met een uitzicht hebben. Zoiets had voor hem waarde.

Na verloop van tijd ontdek je wat je het meest gelukkig maakt. Soms verandert die invulling, heb je ergens genoeg van. Net als schuld worden spullen op een dqg teveel. Ballast. Merk je bij verhuizingen.
Ik herinner me uit de vorige eeuw Edward Albee die in het toneelstuk Alles voor de tuin laat zien hoe een echtpaar door de buren een beeld opgedrongen krijgt van een gelukkig leven. Je bent eigenaar van een mooi huis met een tuin en daarbij ook lid van een dure club. Minimaal zoveel dien je te bezitten wat de buren ook hebben! Daar behoor je alles voor over te hebben. Zoals boven je stand leven. Desnoods je laat vernederen. Dat betreffende echtpaar stapt wil status, ze kiezen voor sociale stevigheid in hun buurt. Liefst willen ze nog meer bezitten dan de buren. Altijd maar meer.

Bezit als status.

Toen ik de operafilm van Visconti zag moest ik lachen. Meedogenloos hoe obsessief sommige mensen met wat voor hen iets betekent. In een dramatische scene wordt een cruiseschip overvallen door piraten en rent een van de passagiers, een oude dame naar haar hut, grijpt het juwelenkistje dat op de een kast staat en drukt dat stevig tegen de borst. Haar bezit als houvast. Prachtig drama.

Mooi ja. Vastklampen.

Wat denk je van het vastgeketend zijn aan een mobiel apparaat? Een jaar geleden zie ik de zoon van een kennis overal rondlopen met een laptop. Van school gekregen zegt hij. In de brugklas wordt geen studieboek meer gebruikt.

Algemeen verschijnsel.

Was nieuw voor mij. Elk schooljaar rook ik aan elk nieuw boek. Heerlijk. Kaften was opwindend. Een boek bezitten een feest. Maar die jongen heeft in zijn kamer ergens ver weg op een plankje nog een paar boeken staan vertelde hij. Zijn computer is alles voor hem. Boezemvriend. Straks loopt hij als wandelende barcode met sensoren of chips onder de huid overal in en uit: tracked and traced. Zijn smartphone vertelt wat te doen om gelukkig te zijn. Geen bezit wordt hem aangepraat.

Denk je?

Ach, op dit moment heeft levenservaring nog enige waarde. Bij het ouder worden wint kwaliteit het van kwantiteit. Je bepaalt zelf nog steeds in vrijheid wat waarde voor jou heeft. Wat je wilt bezitten.

Je bedoelt: hoe lang nog?

Afstand doen van bezit zie ik als een leerproces. De oneliner gelukkig zijn zonder bezit uit de mond van een oude man kan niet anders zijn dan dat hij zoiets tegen zichzelf zegt.

Denk je?

Zeggen kost niets. Intussen droomt hij over het bezitten van mensen met hulp van de nieuwste technieken.

Zou dat het doel zijn van die elite: mensen bezitten?

Zou kunnen. Mensen bezitten. Ik ken verhoudingen…..nou ja, sommige ouders hebben de neiging hun kinderen als bezit te zien. In De Profeet van de arabische schrijver Kahlil Gibran staat dat het doel van de opvoeding is jezelf als ouder overbodig maken. Dat kan voor veel ouders moeilijk zijn. Ik hoorde een keer iemand zeggen: mijn partner is mijn enige bezit.

Die meneer Schwab is stellig met zijn tekst dat over een tijdje een mens niets meer bezit.

Hij zwijgt over het doel dat achter die kreet zit. De man die zichzelf weggaf. Meneer Schwab, dit boek blijft altijd van mij. Het is en blijft mijn eigendom.

Geen bezit meer, gelukkig zijn.…… Heel even klinkt het welpositief.

Ja, het lijkt op wijsheid uit de mond van een oude meester. Maar deze rijke zelfbenoemde wereldleider neemt niet de moeite iets te zeggen over de relatie bezit en geluk. Iedereen moet op zijn gezag deze oneliner slikken. Maar meneer, iedereen heeft het recht in het leven zelf te ontdekken wat hem gelukkig maakt. Bezit hoort daarbij. Oud worden zoals meneer Pomeroy getuigt van grote wijsheid.

Wat moeten we eigenlijk met die meneer Swaab?

Is het een idee zijn uitgeleefde lichaam aan de wetenschap te geven en het vol laten proppen met chips en de allernieuwste technische uitvindingen en snufjes zodat hij virtueel langer leeft.

Schwab is geen meneer Pomeroy. Hij heeft ook een boek geschreven.

Ik zal het nooit lezen.

Dank je wel.

augustus 2021