Shit

riskante spreekbeurt

De leraar veegt het bord schoon. Hij knikt. Retsie staat op en loopt tussen de rijen naar voren. Nerveus voor deze spreekbeurt. Het onderwerp is riskant. Zijn optreden kan heel vervelend eindigen.
Met een opvallend gebaar trekt hij het mondkapje van het gezicht, stopt het in zijn broekzak.

‘Zo, geen last meer van dat ziekmakende ondergoed.’
Ergens in de klas gniffelt iemand.              
‘Voor de duidelijkheid. Na afloop van mijn verhaal: geen discussie. Ik geef een mening. Mijn overtuiging staat niet ter discussie. Hooguit een vraag wanneer ik niet duidelijk ben. Titel van mijn spreekbeurt: Shit.’

Het is stil in de klas. Retsie zoekt een krijtje en trekt op het bord twee evenwijdige lijnen. Ertussen schrijft hij: DIGITAAL.
Wanneer hij zich omdraait ziet hij alle ogen op hem gericht. Hij geldt als een technisch expert. En iedereen weet dat hij nergens bang voor is. Hij schraapt zijn keel.

‘Wij hier, wij vormen met elkaar in de klas even de hele wereld. Klinkt gek, maar kies voor jezelf een land of een werelddeel. Maakt niet uit. Waar je van houdt, waar je naartoe wilt of waar je goeie herinneringen aan hebt. Hou dat voor jezelf. Je merkt later waarom ik dit vraag. Doe mee of .. luister alleen.’
Geschuifel en gekuch. De leraar draait zich richting klas maar zegt niets. Het duurt even voor de stilte terugkeert.

‘Afgelopen weekend heb ik live gigantische mensenmassa’s gezien bij demonstraties in Berlijn en Londen. Ze schreeuwden om vrijheid. Geloof je het? Vrijheid, hier in het westen! Democratisch betekent toch automatisch vrij?’
Gespannen kijkt iedereen in de klas in zijn richting.
‘Hoezo honderdduizenden tot meer dan een miljoen mensen die de straat opgaan. Ze voelen zich opgesloten! Nou ja! Hoe zit dat? De hele nacht heb ik gezocht, films gezien, gesprekken gevolgd. Op zoek naar informatie. Want op het nieuws hier? Niets, he-le-maal niets!!’
Hij slikt en draait zich naar het bord en dan weer terug.

‘Shit, dacht ik, grote kut! We worden met z’n allen genaaid!’
Reacties in de klas lopen uiteen van knikken tot gegiebel. Retsie kijkt kort richting docent.
‘Het duurde even voordat het kwartje viel. Maar toen dacht ik: Retsie jongen, je wordt eindelijk wakker! Klaarwakker zelfs, na al dat speurwerk en verbanden zoeken.’
Opnieuw gaan zijn ogen kort naar de leraar. Nog niet zo lang geleden had de man hem het label denklui opgeplakt.

‘Waarom niets daarvan in het journaal? Ik dacht: die vuile shit media! Ze nemen ons in de zeik! Ze houden informatie achter. Drijven ons naar binnen, maken van je kamer een gevangenis.…..’
Een paar klasgenoten draaien op hun stoel en kijken onhandig rond.
‘Zoveel mensen die vrijheid opeisen? Dan is er echt wel iets aan de hand’, hij draait met het krijtje en begint heen en weer te lopen.

‘Opgesloten, net als in een oorlog. De vijand, een virus. Jaja. Wacht even’, dan langzaam ‘zijn zij zelf soms de vijand?’
Hij gebaart.
‘Want denk eens na: afstand houden, opsluiten voor zo’n computerplaatje! Nee nee, dit is een game man. Een groot spel. Hun game, niet van ons!’
Retsie gaat met z’n bil op een tafelrand zitten.
‘Overal lullen ze over een new normal. Overal. Geperst door strotten van miljarden tv kijkers in de hele wereld. Kotsmisselijk werd ik.’

Hij loopt naar het bord en schrijft HERDERS boven en SCHAPEN onder de twee lijnen. Draait naar de klas.
‘Een klein groepje dat zichzelf goddelijke herders noemt heeft opdracht gegeven aan uitvoerders om voor te schrijven: mondkap op, afstand houden, handen wassen, avondklok….’
Hij klapt in zijn handen.
‘Alle schapen het hok in!’
Hij schudt opnieuw zijn hoofd.
‘Jullie, bewoners van landen in deze wereld moeten zich voortaan 24 uur gedragen als schapen, snap je?! Netjes doen wat opgedragen wordt. Liefst allemaal tegelijk. One world.’
De leraar friemelt aan de witte lap voor zijn gezicht, buigt zich voorover en strijkt een papier glad.

In de klas is het angstaanjagend stil geworden. Het geluid van iemand die kucht lijkt harder dan normaal.
‘Een digitale wereld.’
Retsie draait een kring rond het woord DIGITAAL
‘Daar draait alles om.’
Hij zet stippellijnen dwars door DIGITAAL, van boven naar beneden, van HERDERS naar SCHAPEN.
‘Het gaat om die verbinding. Hoe die lui het precies afmaken… weet ik niet. Met angst voor klimaat en virus loopt het gesmeerd. Ze ruimen op wat in de weg staat. Net als robots missen ze gevoel. Binnenkort krijg je geld als je je buurman verraadt die z’n verjaardag wil vieren.’
Een jongen die altijd een grote mond heeft steekt zijn hand op. Retsie schudt het hoofd.
‘Ik ben er bijna.’
Hij kijkt kort naar het bord.

‘Wil je straks dag en nacht aan hun infuus? Want dat nieuwe normaal is gewoon hun onzichtbare navelstreng. Ze verkopen het als een mooie en betere wereld.’
Opnieuw gaat een vinger omhoog, dit keer een meisje.
‘Of we hieraan nog iets kunnen doen?’
Zij knikt.
‘Als we n i e t s doen is het zo gebeurd. Draadloos.’
Hij veegt alles tussen HERDERS en SCHAPEN uit.
‘Ze zijn ver, veel verder dan wij denken. Ik zie nog maar 1 mogelijkheid: met z’n allen zorgen dat die verbinding niet tot stand komt.’
Hij trekt dikke horizontale strepen.
Twee vingers gaan omhoog. Terwijl hij met zijn hoofd schudt praat hij snel verder.

‘Jullie, vertegenwoordigers van landen, doe als ik: weg met dat slavensymbool. Je bent een vrij mens en je kan nadenken. Als je je vrijheid wilt houden……..’
Intussen haalt hij het mondkapje uit zijn zak, houdt het kort voor de mond, maakt er een prop van en gooit die in de prullenbak. Beide armen gaan uit elkaar.
‘Kies maar: mens of schaap.’

De spanning is te snijden. Het blijft geruime tijd stil voordat een populaire jongen zijn mondkap met een ruk van het gezicht trekt. Bijna onmiddellijk volgen anderen. Uiteindelijk de rest ook.
Opgelucht haalt Retsie adem. Hij draait zich naar de leraar en blijft hem strak aankijken. Iedereen volgt zijn voorbeeld. Alle ogen richten zich op de man achter de tafel.
De docent grijnst en schuift langzaam zijn mondkap naar beneden, tot ver over de kin.
Retsie veegt het bord schoon en loopt onder applaus naar zijn plaats achterin de klas. Hij denkt: ik hoop dat ze het begrijpen, dit is pas het begin.

september 2020

uit:
Grip
duistere tijdgeest

BUNDELS