Riskant

verhaal

De leraar veegt het bord schoon. Retsie staat op, loopt tussen de rijen naar voren. Voor deze spreekbeurt is hij nerveus, weet niet of hij zijn woede wel kan beheersen. Het onderwerp is riskant en het optreden kan vervelend eindigen. Hij kijkt de klas in en haalt een keer diep adem.

Met een groot gebaar rukt hij het mondkapje van het gezicht en frommelt het in zijn broekzak.
‘Zo, geen last meer van dat ziekmakende ondergoed.’
Ergens in de klas klinkt geniffel.
‘Voor de duidelijkheid. Na afloop van mijn verhaal: geen discussie maar antwoord op een vraag. Ik geef een mening. Mijn overtuiging staat niet ter discussie. De titel van mijn spreekbeurt is Shit.’

Het is stil in de klas. Retsie zoekt een krijtje en trekt op het bord twee evenwijdige lijnen. Ertussen schrijft hij: DIGITAAL. Wanneer hij zich omdraait ziet hij alle ogen op hem gericht. Iedereen weet dat hij een technisch expert is en nergens bang voor. Hij schraapt zijn keel.
‘Wij hier, wij vormen met elkaar in de klas even de hele wereld. Klinkt gek, maar kies voor jezelf een land of een werelddeel. Maakt niet uit. Waar je van houdt, waar je naartoe wilt of waar je goeie herinneringen aan hebt. Hou dat voor jezelf. Later is het duidelijk waarom ik dat vraag. Doe mee of .. luister alleen.’
Geschuifel en gekuch volgt. De leraar zit achter een tafel, draait zich richting klas maar zegt niets. Retsie wacht tot het stil is.

‘Afgelopen weekend heb ik live gigantische mensenmassa’s gezien bij demonstraties in Berlijn en Londen. Ze schreeuwden om vrijheid. Geloof je het? Vrijheid, in het westen! Democratie betekent toch automatisch vrij zijn?’
Gespannen kijkt iedereen met een mondkapje voor in zijn richting.
‘Hoezo honderdduizenden tot meer dan een miljoen mensen die de straat opgaan? Ze voelen zich opgesloten! Nou ja! Hoe zit dat? De hele nacht heb ik gezocht, films gezien, gesprekken gevolgd. Op zoek naar informatie. Want op het nieuws hier? Niets, he-le-maal niets van die protesten!!’
Hij slikt en draait zich naar het bord en weer terug.

‘Shit, dacht ik, grote kut! We worden met z’n allen genaaid!’
Reacties in de klas lopen uiteen van knikken tot gegiebel. Retsie kijkt kort richting docent.
‘Het duurde even voordat het kwartje viel. Maar toen dacht ik: Retsie jongen, je wordt eindelijk wakker! Klaarwakker zelfs.’
Opnieuw gaan zijn ogen kort naar de leraar. Nog niet zo lang geleden had de man hem het label denklui opgeplakt.
‘Waarom niets daarvan in het journaal? Ik dacht: die vuile shit media! Ze nemen ons in de zeik! Ze houden informatie achter.‘
Een paar klasgenoten draaien op hun stoel en kijken onhandig rond.
‘Zoveel protesterende mensen die vrijheid opeisen? Dan is er echt wel iets aan de hand’, hij draait met het krijtje en begint heen en weer te lopen.

‘Opgesloten thuis, binnen blijven net als in een oorlog. De vijand, een virus. Jaja. Wacht even……zijn zij zelf soms de vijand?’
Hij zwaait met een hand.
‘Denk eens na: afstand houden, opsluiten voor zo’n computerplaatje! Nee nee, dit is een game. Een groot spel wereldwijd. Hun game begrijp me goed, niet van ons!’
Met een bil gaat Retsie op een tafelrand zitten.
‘Overal lullen ze over een new normal. O…ver…al. Dat wordt door de strotten van miljarden tv kijkers in de hele wereld geperst. Kotsmisselijk werd ik.’

Hij loopt naar het bord en schrijft HERDERS boven en SCHAPEN onder de twee lijnen. Draait zich weer naar de klas.
‘Een klein groepje dat zichzelf goddelijke herders noemt heeft orders gegeven aan ons de sullige schapen: mondkap op, afstand houden, handen wassen, avondklok….’
Hij klapt in zijn handen.
‘Alle schapen het hok in! Uitvoeders doen het netjes overal via de media.’
Hij schudt opnieuw zijn hoofd.
‘Jullie, bewoners van landen in deze wereld moeten zich voortaan 24 uur gedragen als schaapjes, snap je?! Allemaal netjes doen wat opgedragen wordt. Liefst allemaal tegelijk je bang laten maken. Gedragscontrole. One world.’
De leraar friemelt aan de witte lap voor zijn gezicht, buigt zich voorover en strijkt een papier glad.

In de klas is het angstaanjagend stil geworden. Het geluid van iemand die kucht lijkt harder dan normaal.
‘Waarom? Een zogenaamd zeer gevaarlijk virusje? ‘
Retsie draait een kring rond het woord DIGITAAL
‘Daar draait volgens mij alles om.’
Hij zet stippellijnen dwars door DIGITAAL, van HERDERS naar SCHAPEN.
‘Het gaat om die verbinding. Hoe die lui het precies gaan doen… weet ik niet. Met angst voor klimaat en virus loopt het gesmeerd. Ze ruimen op wat in de weg staat. Net als robots missen ze menselijk gevoel. Binnenkort krijg je geld als je je buurman verraadt die z’n verjaardag wil vieren.’
Een jongen die altijd een grote mond heeft steekt zijn hand op. Retsie schudt het hoofd.
‘Ik ben er bijna.’
Hij kijkt kort naar het bord.

‘Wil je straks dag en nacht aan hun infuus? Want dat nieuwe normaal is gewoon vanuit hun een onzichtbare navelstreng. Ze verkopen het als een mooie en betere wereld.’
Opnieuw gaat een vinger omhoog, dit keer een meisje.
‘Of we hieraan nog iets kunnen doen?’
Zij knikt.
‘Als we n i e t s doen is het straks zo gebeurd. Draadloos.’
Hij veegt het omlijnde DIGITAAL uit.
‘Ze zijn ver, de techniek is veel verder dan wij denken. De grote bedrijven horen bij de herders. Als we die straks alleen nog maar zien dan kunnen die met de schaapjes doen wat ze willen. Duidelijk wat moet gebeuren. We zijn nog geen schaapjes.’
Hij trekt snel tussen de twee lijnen een aantal dikke horizontale strepen als een blokkade. Direct gaan twee vingers omhoog. Terwijl hij met zijn hoofd schudt praat hij snel verder.
‘Jullie, vertegenwoordigers van landen, doe als ik: weg met dat slavensymbool. Je bent een vrij mens en je kan nadenken. Als je je vrijheid wilt houden……..’
Intussen haalt hij het mondkapje weer tevoorschijn, houdt het kort voor de mond, maakt er een prop van en gooit die in de prullenbak. Beide armen gaan uit elkaar.
‘Kies maar: mens of schaap.’

De spanning is te snijden. Het blijft geruime tijd stil voordat een populaire jongen zijn mondkap met een ruk van het gezicht trekt. Bijna onmiddellijk volgen anderen. Uiteindelijk volgt de rest ook.
Opgelucht haalt Retsie adem. Hij draait zich naar de leraar en blijft hem strak aankijken. Iedereen volgt zijn voorbeeld. Alle ogen richten zich op de man achter de tafel.
De docent grijnst en schuift langzaam zijn mondkap naar beneden, tot ver over de kin.
Retsie veegt het bord schoon en loopt onder applaus naar zijn plaats achterin de klas. Hij denkt: ik hoop dat ze het begrijpen, dit is pas het begin.