Afzeiken

anekdote

Op de overloop in een van de villa’s van de Vara televisie kom ik de eindredacteur cultuur tegen. Hij vraagt of ik naar een filmpje wil kijken. Hierin vertelt de directeur van het Rijksmuseum in het Muiderslot over de kist waarin Hugo de Groot ooit ontsnapte. Het is niet om aan te zien zo slecht.

Knullig loopt de man rond de kist. Zijn bewegingen zijn houterig, amateuristisch. Het is duidelijk zichtbaar dat hij al pratend aanwijzingen van iemand buiten beeld opvolgt.
‘Zie je waarom ik jou vraag ernaar te kijken?’
Ik zie het. Dit kan onmogelijk uitgezonden worden.
‘Toch blijf ik in een programma als Museumschatten geloven. Ook in Henk. Cultuur bij de mensen brengen met een pakkend verhaal. Zoals vroeger Pierre Jansen deed.’

De cultuurchef is overtuigd dat Henk van O. als zwaargewicht met een reservoir aan kennis met overtuigingskracht de kijkers kan boeien en vraagt mijn advies.
‘Hij vertelt boeiend. Gebruik die kracht van hem. Rustig op een stoel kan hij zijn verhaal vertellen. Later monteer je lapshots van kunstvoorwerpen waarover hij iets zegt’, is mijn reactie.
De chef is blij met het idee en ook dat ik Henk een boeiende persoonlijkheid vind. Hij vraagt of ik bij zowel voorbereiding als opname aanwezig wil zijn. Waarschuwt wel voor zijn dominante gedrag en ijdelheid.

Na mijn toezegging denk ik: hoe kan ik snel het vertrouwen van deze kunstkenner winnen? Misschien wuift hij elke suggestie die ik doe simpel weg.
Bij binnenkomst in de huiskamer van de eindredacteur zie ik hem onafgebroken met een lichte glimlach mij volgen. Zo ontspannen mogelijk loop ik op hem af, steek mijn hand uit. Terwijl hij mij blijft aankijken zegt hij krachtig:
‘Zo, dus jij komt mij afzeiken!’
Zo’n kennismaking is nieuw voor mij. Grapje? Is hij bang? Meteen maar het strijdperk in?
Ik glimlach, zeg niets. De gastheer zorgt voor ontspanning. Even later aan tafel realiseer ik mij dat deze ongebruikelijke start mij wel de unieke kans biedt vanaf nu naar hem geen blad voor de mond te nemen.

Op de eerste bijeenkomst vertelt hij dat zijn motivatie is kunst bij de kijker-luisteraar brengen.
Twee seizoenen werken we stevig samen. Het programma is een succes. Tijdens een diner stelt hij altijd een onderwerp voor en geeft aan hoe hij denkt het verhaal te vertellen. Ik vervul dan de rol van kritische kijker, reageer zoals: dat vind ik niks, of: dat interesseert me totaal niet; nee nu zap ik weg; dat is interessant gelul. Wat goed! Waardeloos. Hij pikt alles.

Bij elke opname nestel ik mij onder de camera en geef aanwijzingen met handbewegingen die hij vanuit zijn ooghoek kan zien, zoals een hand draaien voor meer tempo; geeuwen bij een saaie zijweg. Ook daarop reageert hij altijd onmiddellijk. De chef cultuur van de Vara is vooral tevreden met de kijkcijfers.
Toch scheelde het weinig of na een half jaar was het afgelopen met het programma.

De eindredacteur had het slechte nieuws al gehoord. Voor het diner vertelt Henk te overwegen met de presentatie te stoppen. Er volgt een lange stilte. Ik denk: het nieuwtje is eraf, zou hij echt geen zin meer hebben?
Ik weet even geen raad met dit onverwachte statement. Het strelen van zijn ijdelheid via de televisie zou hem kunnen tegenvallen. Of misschien levert het niet voldoende nieuwe bezoekers op voor het museum zoal hij had gehoopt.

Ik denk aan onze eerste ontmoeting. Zo, dus jij komt mij afzeiken. Het gevoel dat ik toen had komt terug.
‘Waarom ….’, begint de eindredacteur.
Ik onderbreek hem en zeg dat hij een aardige hoeveelheid kijkers inmiddels heeft verzameld die regelmatig uitkijken naar zijn optreden in dit culturele programma. Dat hij die mensen niet kan teleurstellen door ze plotseling in de steek te laten. Een gespannen stilte volgt.
Omdat hij blijft zwijgen ga ik bestraffend door:
‘Het gaat toch niet om jou! Het gaat om het verhaal. Je dient daarmee de kunst, die wil je toch naar de mensen brengen. En dat nu stoppen, afsnijden, de kunst zomaar de kijkers onthouden? Dat kun je niet maken Henk!’
Daarna duurde de stilte niet lang meer.
‘O.k.’, zegt hij, ‘laten we beginnen.’

februari 2021