Halfbroers

oude wond

Op de provinciale weg van Amsterdam naar Hilversum is het na de ochtendspits rustig. Het nieuwsbericht over de grote fraude bij het waterbouwkundig bedrijf speelt door het hoofd van Menno. Dat zijn oudste broer daar directeur is weet niemand op zijn werk.

Tijdens de begrafenis van hun moeder had hij afscheid genomen van Richard. Geen behoefte aan verder contact. Een onschuldig broertje zijn hoofd onder de kraan. Een doodsangst oproepen…..Hij remt voor een stoplicht.
Omdat hij iets te laat thuiskwam. Maar ….. dat was lang geleden. Vanavond kunnen ze in hun nieuws programma om die fraude niet heen. Jammer dat ik vandaag presenteer. Gelukkig komt een directeur nooit zelf opdraven.

In deze komkommertijd lijkt de fraude op een geschenk. Inderdaad: tijdens de redactievergadering wil de eindredacteur aandacht schenken aan het bedrijfsschandaal. Hij benadrukt het locale karakter.
‘Klein houden. Niet onnodig opblazen.’
De afspraak is dat een collega van Menno contact opneemt met het bedrijf en een woordvoerder in de studio uitnodigt. Een korte film met historische beelden vormt de inleiding. Een van de redacteuren zal het stock materiaal monteren.

Achter zijn bureau denkt Menno na over wat de chef zei. Het klonk bijna gecontroleerd kritisch. Zou hij in dat bedrijf vriendjes hebben? Aandelen? Of opdracht gekregen vanuit de politiek? Bescherming? Nederland is een groot dorp, je komt elkaar al snel ergens tegen.
De behandeling van deze fraude kan een testcase zijn voor de toekomst. Hoe kapsel je vuile was in? Kijkers moeten dit nieuws snel vergeten. Het onderwerp behandelen als een storm in een glas water. Benieuwd naar het vragenlijstje later denkt Menno.

Gelukkig dat niemand weet dat zijn broer bij dat bedrijf werkt. Uitgesloten dat hij als directeur zelf naar de studio komt. Wel zou het interessant zijn om uit te zoeken of de eindredacteur connecties heeft met dat bedrijf. Hoewel …. waarom al die moeite. Onzin die argwaan. Niet overal iets achter zoeken.
Nadat hij de stoel een kwartslag draait kijkt hij naar collega’s achter hun beeldschermen. De meesten zijn getrouwd, hebben kinderen en een huis met een flinke hypotheek. Ze stemmen soepel in met wat de eindredacteur wil of nadrukkelijk naar voren schuift. Terwijl dat gedrag eigenlijk niet past bij een journalist.
Als presentator is hij de enige die tegenwoordig kritische vragen stelt. Behalve dan deze ochtend.

Plotseling staat de regisseur naast zijn bureau. Het is gebruikelijk dat hij de redactie bezoekt op de dag van uitzending. Hij begint Menno een verhaal te vertellen over een onderwerp dat een tijd geleden was aangekondigd: de automatische camera’s in de studio. Het zal vanavond eindelijk gebeuren. Menselijke bediening hoort vanaf vandaag tot het verleden.
‘Wat betekent dat voor mij?’, vraagt Menno.
‘Voor jou maakt het niets uit. Je zult in de studio alleen geen mensen meer zien.’
‘Dat wordt een eenzaam avontuur…..’
‘Eindelijk ben je intiem met een gast.’
Ze glimlachen beide.

Later die middag wanneer het tijd is om de tekst bij de film in te spreken loopt hij naar de edit suite waar de collega monteert. Op een geschikt moment stoort hij en vraagt of de gast vanavond al bekend is.
Voor een antwoord komt rinkelt de telefoon. Aan de balie staat een man die Menno wil spreken.
‘Hoe zeg je… Chris?’
Er gaat geen lampje bij hem branden. Maar dan krijgt hij ineens een vermoeden.
‘Jaja, ik kom direct!’
Chris! Dat is de naam van de boezemvriend van Richard.

Dit kan geen toeval zijn. In de hal ziet hij inderdaad de Chris van vroeger. Samen lopen ze naar buiten richting zijn auto, een veilige plek waar niemand hen hoort. Binnen is het snikheet. Hij start de motor en zet de airco hoog.
‘Je zult verbaasd zijn na zo’n lange tijd. Nogal onverwacht.’
Menno doet zijn best zijn plotselinge verschijning te plaatsen. Dat lukt niet.
‘Fijn dat je meteen tijd hebt, want het is vlak voor een uitzending natuurlijk druk bij jullie. Aan jou, de presentator van de nieuwsshow vanavond wil ik iets vragen.’
‘Ga je gang.’
‘Overigens je moet weten dat dit een eigen initiatief is. Geen opdracht, mocht je dat soms denken.’
Dus wel, denkt Menno direct.

Chris vertelt over zijn vriend. Over een moeilijke periode in zijn leven. Menno wordt ongeduldig.
‘Je vraag …..?’
‘Wil je vanavond daarmee rekening houden?!’
Rekening houden? Zijn hart begint sneller te kloppen. Chris vervolgt kalm:
‘Het verwoest zijn leven wanneer hij niet goed uit dat interview komt…’
Even is Menno totaal in de war, hij draait zijn hoofd weg.
Waar heeft die man het over? En hoe komt hij erbij dat grote broer vanavond zelf in de studio zit?

Zijn hart begint nog sneller te kloppen. Richard zal … nee…. hoewel… als het voor hem zeker is dat ik het gesprek voer….. dan heeft hij optimale controle over het interview. Een bekend patroon van vroeger.
‘Onzin van mij om hier naartoe te komen, je weet net zo goed als ik dat hij als oudere broer jou altijd de baas is. De sterkere zo je wilt. De winnaar. Wees verstandig Menno, denk aan je toekomst.’
Het portier slaat dicht. Hoe weet Richard dat ik vanavond.…..
Met beide vuisten slaat hij op het stuur. Hij is eenvoudig in een zorgvuldig opgezette val getrapt!

Voor het inspreken van een tekst bij de film stapt hij de spreekcel in. Gespannen wacht hij tot beelden verschijnen op de monitor. De editor geeft een teken. Met moeite brengt Menno de nodige concentratie op.
Richard komt zeker nu hij de informatie van Chris krijgt gonst in zijn hoofd.
Hij moet iets bedenken waardoor hij boven dat patroon van vroeger zeker uitstijgt. Zijn hoofd is warm. Hoe doe ik dat?

Wanneer zijn werk erop zit ziet Menno door de ruit de redacteur afscheid nemen waarna de technicus alle apparatuur uitzet. Deze editor schakelt vanavond ook hun uitzending. Ineens herinnert Menno zich het gesprek met de regisseur.
‘Is het mogelijk dat niemand, maar dan ook echt niemand ziet wat er tijdens het interview op de desk gebeurt?’, vraagt hij terug in de edit suite.
De editor kijkt hem verbaasd aan.
‘Hoezo?, zegt hij grinnikend, ‘ ben je soms bang zonder camera bemanning vanavond?’
‘Laat ik het anders zeggen. Gewoon, zeg maar een minuut alleen maar close ups op de monitors in de regiekamer?’
‘Dat is ongebruikelijk, dat weet je. Afspraak is dat ik altijd close ups schakel voor belangrijke vragen en antwoorden en een totaal voor het overzicht.’
‘Ja natuurlijk. Sorry nee, mijn vraag is …… natuurlijk.’
‘Vooraf kunnen we wel iets afspreken. Het beste is dat kort te sluiten met de eindredacteur.’
‘Ja ja.’

Terug op de redactie loopt hij langs het bureau van de eindredacteur en vraagt of het inmiddels bekend is wie van het bedrijf in de studio komt.
‘Oh’, reageert Menno, ‘is die directeur nog niet gearresteerd?’
Verbaasde ogen kijken hem aan.
‘Grapje. Het filmitem is af.’
Een idee voor een soort actie vanavond zorgt voor ontspanning merkt hij.

Het gaspedaal gaat opnieuw flink in op weg naar huis. Het volledige programmateam dineert traditiegetrouw met elkaar en hij mag daarbij niet ontbreken.
Thuis haalt hij uit de kast een doos met familie foto’s en stort die uit over tafel. Hij schuift, graait, zoekt en na verloop van tijd ontdekt hij met een glimlach een oude zwart wit foto: het beeldvullend gezicht van Richard, die hem aankijkt.

Een half uur voor de uitzending loopt Menno de kantine in. Aan een tafeltje, achter een kop koffie ziet hij zijn broer zitten. Ze kijken elkaar een kort moment aan, hij ziet de bekende grijns van vroeger.
Met een draaiboek in de hand zegt Menno:
‘Grappig dat Chris vanmiddag langskwam.’
‘Oh. Hee. Hij is dus toch…… Grappig ja.’
Menno fluistert:
‘We zien elkaar vanavond voor de eerste keer. Afgesproken?’
‘Oh. Ja. Verstandig, ja ja.’
Achter de spiegel bij de make-up neemt hij in gedachten de afspraak met de editor nog een keer door. De man deed niet moeilijk over het omzeilen van de eindredacteur.
Plotseling ziet hij in de spiegel de regisseur kordaat de kamer inlopen. Hij wijst op zijn colbert.
‘Allebei een licht colbert. Trek jij iets donkerders aan Menno anders contrasteer je in beeld niet voldoende met je gast.’

De fraude is als laatste onderwerp gepland. Het interview sluit de uitzending af.
Zwijgend kijken ze naar de beelden op de monitor. Menno denkt aan de kraan waaronder Richard zijn hoofd drukte en hij proestend het uitgilde. Dan stelt hij rustig de eerste vraag van het lijstje van de eindredacteur. Precies volgens zijn verwachting rollen de antwoorden van zijn broer gladjes uit zijn mond. Hij doet geen moeite hem te onderbreken, knikt als een automaat en houdt intussen de studioklok in de gaten.
Zodra de afgesproken tijd met de editor aanbreekt gaat zijn plan van start.
‘Voelt u zich schuldig?’
De directeur aarzelt, is duidelijk verrast. Menno haalt de pasfoto tevoorschijn en zorgt dat Richard zichzelf ziet. Daarna verscheurt hij hem terwijl hij de vraag herhaalt en zijn broer onafgebroken blijft aankijken. De snippers propt hij in een vuist, brengt de handen samen, wrijft en opent ze. De snippers zijn verdwenen.

‘Schuldig?’
De gast draait met kleine onderbrekingen opnieuw om de vraag heen.
‘Niet schuldig!?
In zijn oor krijgt Menno op een dwingende manier te horen zich aan de vragenlijst te houden. Ineens vervolgt de directeur vriendelijk:
‘We zijn allemaal op zijn tijd schuldig. Zowel iemand die een ander misleidt als de ander die zich laat misleiden. Zowel leugenaars als goedgelovigen. Zowel directeuren als journalisten. Van fouten leren wij. Of niet natuurlijk.’
Direct daarna is het tijd voor Menno het gesprek af te ronden. Slotmuziek klinkt. Spots dimmen, het werklicht in de studio floept aan.
Zonder iets te zeggen staat de gast op, drukt zich tegen hem aan en sist:
‘Kijk je zakken na. Je moet niet denken dat jij de enige bent die als goochelaar trucjes uithaalt’, waarna hij zich omdraait en de eindredacteur tegemoet loopt. Het tweetal schudt handen en verlaat de studio.
Menno constateert dat alle zakken leeg zijn.

In de auto volgt een ontlading. Goddank heeft niemand iets gezien. Hoezo zakken nakijken? Richard, oudste broer in het jasje van een directeur moest het laatste woord hebben! Restje van het oude patroon.
Het zou leuk zijn wanneer hij nu zijn hoofd pijnigt hoe ik zijn foto liet verdwijnen. Waar is zijn hoofd gebleven? Hoewel…..Zou hij echt nadenken over het waarom van zijn actie? Voor zover Menno zich kan herinneren heeft hij nog nooit een moment over hem nagedacht.
Thuis pakt hij de doos met foto’s, loopt naar de keuken en kiept hem om in de vuilnisbak. Meteen maar een grote schoonmaak.
Uit een zijzak van het lichte colbert komt een envelop. Verbaasd scheurt hij hem open en ziet dat een velletje papier. De opdracht kwam van moeder. Sorry, ik wilde het niet.