Windeieren

luchtprijs

Het is winter. Twee stamgasten wachten in het cafe op bier. Ze praten over een nieuw programma terwijl de ogen van een van die twee dwalen over foto’s van lachende mensen achter de bar. Trots worden grote bekers opgehouden.
‘Ik heb nog nooit een prijs gewonnen’, mompelt Pierre.

‘Je doet ook nergens aan mee.’
Eddy de barkeeper zet glimlachend twee glazen neer.
‘Alstublieft heren van de media.’
‘Nooit een prijs?’, zegt Walter, ‘jongen dan ga ik dat voor je regelen, proost.’
Pierre kijkt hem verbaasd aan.
‘Ik vraag aan een oom van mij uit het bedrijfsleven of hij een wedstrijd uitschrijft. Jij bent de enige inzender. Prijs voor jou. Als ik je daarmee gelukkig maak.….’
‘Klinkt goed. Wat moet ik doen?’
‘Niks! We bedenken later wel iets.’
Ze voelen een koude windvlaag. Nieuwe gasten zoeken de warmte.
’Een willekeurig programma van ons, zoiets ….. indienen?’
Walter knikt.
‘Of…..de uitvoering van klimaat story, idee dat nog op de plank ligt.’
‘Afgezaagd’, zegt Eddy, ‘iedereen lult tegenwoordig over klimaat. Het weer is helemaal ondergesneeuwd. Zal wel met geld te maken hebben. Subsidies ……’
Hij knipoogt, loopt naar nieuwe bezoekers.

Thuis bij Walter is het aangenaam warm in de woonkeuken. Met kringen om de ogen vertelt hij over gisteravond, de voorbereidingen voor het carnavalsfeest.
Pierre vertelt over de gigantische hoeveelheid geld in de klimaatindustrie. Werkgelegenheid. Subsidies zoals Eddy al suggereerde liggen voor het oprapen ‘Je hoeft alleen maar het woord klimaat in de mond te nemen gebruiken’.
‘Weet je, er klopt volgens mij iets niet. Binnen de wetenschap bestaat nooit eensgezindheid. Altijd diverse invalshoeken en verschillende modellen. Discussies. Altijd. Geloof jij dat opwarming onze schuld is?’
‘Jij niet?’’ speelt Pierre terug.
Walter aarzelt.
‘Hoe kom je erop dat door Co2 de aarde opwarmt?’
‘Oh, nou….. omdat… dat is een gegeven, je hoort… leest .… 97% van de deskundigen zijn het eens dacht ik, onderzoekers zeggen …’.
Pierre merkt dat hij niet sterk in zijn schoenen staat.
‘Misschien jou niet bekend maar historisch gezien is een wetenschappelijk onderzoek meestal politiek gekleurd. Ik kan je voorbeelden geven..…’
‘O.k., jij hebt geschiedenis gestudeerd, maar…’, Pierre duikt in zijn aantekeningen. Walter staat op en loopt naar de koelkast.
‘Zelfs eenvoudige programmamakers zoals wij horen dat te weten.’
‘Merci. Wij zijn geen wetenschapsjournalisten. Hun werk.’
‘Mag je hopen. Stel dat ik jou modellen laat zien met cijfers en daar een slim praatje bij heb, wedden dat je mij gelooft?’, zegt Walter terwijl hij een glas melk inschenkt.
Pierre denkt aan de club van Rome, aan de amerikaan Gore met zijn onrustbarende waarschuwingen. Voorspellingen die nooit zijn uitgekomen. Maar de aangeleverde angsten bleven lang leven.
‘Bij klimaat is manipulatie zo eenvoudig’, vervolgt Walter, ‘dat terrein is zo onvoorstelbaar groot….. je vindt altijd wel een model of een statistiek die in jouw straatje past.’
Een geel zwaailicht buiten flitst een paar keer kort door de keuken. Dooi is voorspeld.

Walter staat voor het raam en kijkt naar de verdwijnende sneeuwruimer.
‘Jij hebt toch een broer die voor een energiebedrijf werkt?’
‘Ja, net als jij een oom in het bedrijfsleven hebt. Zie ik zelden.’
‘Laten we hem opzoeken. Het interview doe ik. Hij moet zeker kunnen vertellen over de grote hoeveelheden subsidie….’
‘Wil je hem in ons programma?’
Walter grijnst.
‘Waarom niet? Tegen een familielid praat hij misschien ietsje makkelijker….’

Een paar dagen later zit Pierre aan de vergadertafel in de grote directiekamer van zijn broer die diep voorovergebogen achter zijn bureau zit. Walter staat voor een omvangrijk schilderij, bestudeert ogenschijnlijk de krassen, lijnen en strepen. Voor hij aanschuift fluistert hij in Pierre’s oor:
‘Een artistieke impressie van een windmolen.’
De directeur kijkt op en is duidelijk verrast wanneer hij Pierre ziet.
‘Broertje? Ja…. nee…!! … jouw naam heb ik niet doorgekregen. Ene Walter…maar jij werkt natuurlijk bij de radio ja dat is waar ook.’
Hij steekt met een zuinig lachje een hand uit.
‘Kort houden jongens…doen jullie samen het interview?’
Pierre knikt naar Walter en merkt op dat de wereldkaart in de hal van het bedrijf laat zien dat de verovering van de wereld met windmolens werkelijk overal aan de gang is.
‘Dat heb je goed gezien. Momenteel druk met projecten in Afrika, een gigantisch afzetgebied.’
‘Daar staan ze te springen voor zogenaamde schone energie?’
‘Ja, nou ja…. klimaatdoelen moeten we halen. Soms zin om mee te werken?’
Pierre schudt licht het hoofd.
‘Zet die recorder maar aan.’
Terwijl Pierre een stap naar achteren doet houdt Walter de microfoon op en vraagt:
‘Hoe komt het dat het zo voortvarend gaat met die kolossale windmolens uit ons land?’
‘Oh, ja. Een goede vraag voor de milieubeweging of een actiegroep. Als bedrijf reageren wij op de vraag. Opdrachten. Zo werkt dat nu eenmaal.’
‘Met subsidie?’
‘Weer een goeie vraag. Dat was wel zo ja. Op dit moment … moet ik navragen.’

In de kantine van de omroep doet Pierre zijn winterjas uit. Walter wacht achter een kop thee.
‘Verkapte subsidie?’
‘Lobbyclub?’
Beide lachen. Walter kan nauwelijks wachten tot Pierre zit.
‘Gisteren een Engelse documentaire gezien: The great global warming swindle. Ik moet zeggen….ik was onder de indruk. Zwendel. In lijn met wat wij bij jouw broer hoorden. Maar eerst jij.’
Voordat Pierre zijn mond open doet buigt Walter zich voorover en fluistert:
‘Het is beter op een andere locatie verder te praten.’
‘Wat denk je van een tuinhuis aan de Vecht?’, mompelt Pierre meteen.

Ze lopen achter Freek, een vriend van Pierre over een tegelpad midden in een groot wit grasveld, op weg naar een zeshoekig huisje van hout en veel glas.
‘Direct na toestemming van mijn ouders heb ik voor verwarming gezorgd. Het water is nog niet bevroren. Jullie zullen dus geen last hebben van veel schaatspret.’
Hij belooft later terug te komen met bier.
‘Zouden Freeks ouders klimaat fanaten zijn?’, vraagt Pierre zich hardop af.
Walter kijkt naar de papieren die Pierre op tafel legt.
‘Net als jij. Hardnekkig geloven dat vermindering van Co2 helpt. En vooral: onze schuld.’
Na een korte stilte zegt Pierre:
‘Wacht even. Nog niet zo lang geleden dacht jij ook zo. Die club van Rome geloofde jij. Grenzen aan de groei. Maar nu …. zwendel?’
‘Ik praat even na wat ik hoorde in die film. Dat Co2 verhaal stamt uit 1896 toen een Zweedse chemicus daarover iets zei. Later zijn uitspraken van die man uit het stof gehaald. Iets anders. Herinner je je Thatcher nog?’
‘Thatcher? Je bedoelt de Iron Lady uit de zeventiger jaren?’
‘Precies. Op rechts. Ze moest het land uit een economisch dal halen. Lukte met gebruik van linkse propaganda voor schone energie. Vanaf dat moment vielen rechts en links in elkaars armen! Het startschot van een lucratieve klimaathandel.’
‘Moment. Mijn broer zei iets over de milieubeweging……..’
‘Juist. Links samen met rechts. Daarom vroeg hij of jij als linkse rakker met hem wilde werken! Stel je voor. Laat het goed tot je doordringen wat zoiets voor de toekomst betekent! Samenwerken, dus geen kritiek meer op elkaar, maar een blok. Een machtsblok dat overal alles en iedereen platwalst!’

Na een diepe zucht neemt Pierre het woord.
‘Wat ik heb gevonden is dat vooral die superrijke Rockenfeller familie zich niet alleen met geld bezighoudt maar ook vanaf de jaren zeventig met klimaat. Overal krijgen organisaties forse subsidies. De rest sluit aan op wat jij vertelt. Links met geld van rechts en rechts maakt gebruik van door links opgebouwde netwerken. Ngo’s wereldwijd.’
‘Alle neuzen in dezelfde richting.’
Geruime tijd houden beide hun mond.
‘Dat kan niet ongemerkt voorbij zijn gegaan, er zijn toch genoeg kritische journalisten die ………’
Pierre kijkt Walter vragend aan.
‘Dat zou je zeggen. Herinner jij je nog iets uit die tijd?’
Nee, denkt Pierre, zou soms met de journalistiek iets aan de hand zijn? Walter lijkt zijn gedachten te lezen.
‘Berlijnse muur ffft. Weg vijand. Voor de media was iets nodig dat permanent in het nieuws zou blijven. Voor gegarandeerde werkgelegenheid. Ziedaar, het klimaat! Mooier kan gewoon niet. Voldoende stof om de rest van het leven…..’
‘Jajaja…. Geen vijand. Geen kritische vragen.’
‘Verzekerd van brood op de plank. Heel attractief.’
‘Wacht even. De media……wordt vanaf die tijd…. een instrument…..een doorgeefluik?!’

Door het raam zien ze Freek met een ijsbox door de sneeuw sjokken. Binnen haalt hij twee flesjes bier tevoorschijn en excuseert zich dat het alcohol vrij is.
‘Vorderen jullie?’
Walter zegt snel:
‘Ik zag zonnepanelen op het dak van het huis. Weten jouw ouders dat zo’n paneel geen lang leven heeft? De afbraak geeft na zo’n tien jaar meer problemen dan kernafval?’
Met grote ogen kijkt de vriend van Pierre hem aan.
‘Slechter dan een windmolen? O nee, als ik daarover begin kunnen jullie meteen vertrekken.’
Ze schieten alledrie in de lach.
‘We hebben het trouwens net over de relatie geld en klimaat.’
‘Oh. Nou, zolang wij de zon en de zee niet hoeven te betalen, geen probleem.’
Hij belooft niet meer te storen en verdwijnt snel in de witte wereld. Walter vervolgt gedreven:
‘Archiefbeelden op tv van smeltend ijs, teksten over zogenaamd uitstervende ijsberen…..gemanipuleerde cijfers over zeeniveau, modellen met meer hittegolven’, hij schudt zijn hoofd, ‘iedereen aanhoudend bang maken met cijfers, foto’s en willekeurige beelden, dag in dag uit. Herhaling. Neem die 97%. Gaat jouw hoofd nooit meer uit. Wedden? Als je twijfelt ben je gek.’
‘Herhalen, ja ….. later geloof je in elke leugen, zo werkt dat. Precies als in oorlogstijd.’
‘Alle media ….. in propaganda module……..’
Ze zwijgen en drinken. Pierre heeft moeite de informatie tot hem door te laten dringen. Als dit waar is moet achter dit alles wel een verdomd slim groepje zitten.
Tegelijk kijken ze naar buiten: het is harder gaan sneeuwen.

‘Herinner jij je nog wanneer dat gedoe over Co2 en onze schuld zich in je hoofd heeft genesteld?’
Pierre schudt zijn hoofd, haalt de schouders op.
‘Klimaat verandert altijd. De zee is belangrijk, naast zon en wolken. Nee, milieuvervuiling, dat is iets anders. Dat gif spuiten is een ander onderwerp…..’
‘Ook de moeite waard’, oppert Pierre, ‘is het een idee het onderwerp klimaat te laten schieten en in het milieu te duiken?’
Walter staat op en begint onrustig heen en weer te lopen.
‘Marketing. Volgens mij worden we gigantisch genaaid. Er wordt een groot plan doorgedrukt.’
Pierre vindt het nog steeds moeilijk alles te geloven wat Walter openbaarde. Die peperdure klimaatconferenties wereldwijd, allemaal zwendel?
Walter pakt nieuwe flesjes bier uit de koelbox.
‘Die broer van jou verdient veel geld. Weet je…….. laat het even aan mij over. Ik dien zo snel mogelijk een voorstel in voor een programma. Dit moet bekendheid krijgen en snel ook. Een eyeopener. Waar jij je prijs mee in de wacht sleept.’
De flessen gaan omhoog.

Het regent. Voor de deur van zijn huis klapt Pierre zijn paraplu in, schudt hem uit, glipt naar binnen. Walter heeft hem overtuigd. Kritische vragen! De waarheid moet bovenkomen. Alle onderzoeken op tafel, openbaar. Alles. Van alle kanten. Feiten, geen aannames die eindeloos emoties oproepen.
Binnen loopt hij naar de computer, leest de laatste mail van Walter:
Voorstel aan chef verteld. Hij schoot direct in de lach. Dacht aan een grap. Iedereen is toch tegen opwarming en voor het klimaat, voor de Co2 controle op uitstoot! Waar heb je het over? Hij begreep niets van wat ik zei. Of wilde er niets van begrijpen.
Ons plan hup, de prullenbak in. Te laat man.
Zie je straks. Kom alsjeblieft deze droeve tijding in ons cafe verdrinken. De zwendel wegspoelen uit je hoofd als landgenoot zonder links of rechts een houvast.

Eddy drukt Pierre in het stampvolle cafe een pils in de hand. Op een klein toneel in het aangrenzende restaurant speelt een carnavals orkestje. Na een paar slokken wurmt hij zich met het glas boven het hoofd naar het podium. Walter, in een prinselijk kostuum zingt en zwaait met een staf. Hij ziet zijn collega naderen en wenkt.
Op het podium steekt Pierre de armen omhoog. Walter laat de muziek stoppen.
‘Vanavond, kolderige keuters, hier een kritische kneuter knol, een woeste westerling die winderig wieken van windmolens ziet waaien.’
Gelach, geroep. Walter haalt een lint tevoorschijn waar op een rozet PRIJS staat.
‘Een windei als windprijs in het wolkenvolle wereldrijk. Tot in ellendige eeuwigheid, amen……,’
Gejuich. Na drie keer alaaf, wordt een nieuw lied ingezet.